Sosyal yardım ve destek verdiğimiz kişi/kurumların listesini kamuoyuyla paylaşmak mahremiyeti ihlal etmez mi, bu yüzd...

Hayır, olmaz, çünkü 5018 sayılı Kanun, yardım/teşvik/destek bilgisinin açıklanmasını doğrudan ve ayrı bir madde olarak zorunlu kılmıştır; bu, kişisel mahremiyeti değil, kamu kaynağının nereye gittiğinin izlenebilir olmasını hedefleyen bir saydamlık kuralıdır: 2024 denetiminde aynen, 'Belediye tarafından yapılan yardımların, sağlanan teşvik ve desteklerin... Belediyenin resmi internet sitesinde YER ALMADIĞI tespit edilmiştir.' 5018 sayılı Kanun m.7 bu konuda özel bir hüküm içerir: 'Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından sağlanan teşvik ve desteklemelerin BİR YILI GEÇMEMEK ÜZERE BELİRLİ DÖNEMLER İTİBARIYLA KAMUOYUNA AÇIKLANMASI... zorunludur.' Dikkat edilmesi gereken nokta, bu yükümlülüğün 'genel' olarak düzenlenmesi ve mahremiyet istisnası öngörmemesidir, kanun koyucu, kamu kaynağının kime, ne kadar ve hangi gerekçeyle aktarıldığının bilinmesini, bireysel mahremiyetten daha ağır basan bir kamu yararı olarak görmüştür. Denetim, bu bulguyu diğer saydamlık eksiklikleriyle (bütçe, mali tablo yayımlanmaması) birlikte değerlendirir ve hepsinin aynı kökten geldiğini işaret eder: idarenin hemşehri hukuku ve mali saydamlık yükümlülüklerini yerine getirmemesi. Sonuç: 'bahse konu bilgi, belge, karar ve raporların... Belediyenin resmi internet sitesinde YAYIMLANMASI ve kamuoyunun bilgisine sunulması gerekmektedir.'

Analiz: (1) 'Mahremiyeti ihlal eder' kaygısı; BİREYSEL ÖZEL BİLGİ ile KAMU KAYNAĞI KULLANIMI BİLGİSİ'ni karıştırır: bir kişinin sağlık, aile veya mali durumuna dair özel bilgileri korumak elbette meşru bir kaygıdır, ama kamu kaynağından yapılan bir yardımın/teşvikin kime ve ne kadar verildiği, o kişinin özel hayatına ait bir bilgi değil, idarenin kamu parasını nasıl kullandığına dair bir hesap verebilirlik bilgisidir (akdeniz-butce-kmdb-internet-sitesi dosyasının 'saydamlık yükümlülüğü, kişisel değil kurumsal bir hesap verebilirlik meselesidir' sürümü: kamu kaynağının bir kişiye/kuruma aktarılması anındaki 'kim, ne kadar, ne için' bilgisi, alıcının kişisel mahremiyet alanına değil, idarenin harcama sorumluluğuna aittir, bu bilginin gizlenmesi, mahremiyeti değil, hesap verebilirliği zedeler). (2) Yardım/teşvik bilgisinin gizli tutulması, keyfi veya ayrımcı dağıtım riskini artırır: eğer kimin ne kadar yardım/teşvik aldığı kamuoyuna kapalıysa, bu dağıtımın adil, tutarlı ve nesnel kriterlere göre yapılıp yapılmadığını dışarıdan kimse denetleyemez, açıklama yükümlülüğü, tam da bu tür keyfiliğin önüne geçmek için tasarlanmıştır. (3) 'Bir yılı geçmemek üzere belirli dönemler' ifadesi, anlık ifşa değil, düzenli ve toplu bir raporlama istemektedir: kanun, her yardımın anında duyurulmasını değil, periyodik (örneğin yıllık) bir liste/rapor halinde açıklanmasını ister, bu, hem mahremiyet kaygısını ölçülü bir çerçevede ele alır hem de idarenin düzenli bir hesap verme alışkanlığı kazanmasını sağlar. (4) Düzeltme; belediye tarafından yapılan yardım, teşvik ve desteklerin, en az yıllık dönemler itibarıyla, alıcı ve tutar bilgisini içerecek şekilde internet sitesinde yayımlanmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Geçmiş yıla ait yardım, teşvik ve destek listesi hazırlanıp internet sitesinde yayımlansın. (2) Bundan sonraki her mali yıl için, yardım/teşvik listesinin belirli bir dönemde (örn. yıl sonunda) düzenli olarak yayımlanmasını sağlayacak bir süreç oluşturulsun. (3) Yayımlanacak bilginin kapsamı (alıcı adı/unvanı, tutar, yardımın türü) hukuk birimiyle birlikte, kanunun gerektirdiği asgari şeffaflığı sağlayacak şekilde netleştirilsin. (4) Diğer mali saydamlık yükümlülükleri (bütçe, mali tablo, KMDB raporu) ile birlikte bu liste de aynı 'Şeffaflık' bölümünde toplansın.

Uygulama önerisi: yardım/teşvik açıklamasını 'mahremiyet ihlali' olarak değil, 'kamu kaynağının hesabını verme' olarak çerçeveleyin, kanun bu ikisini birbirinden ayırmıştır ve sadece ikincisini, üstelik periyodik ve ölçülü bir şekilde, zorunlu kılmıştır. Ve denetçinin ölçüsü nettir: kamu kaynağından yapılan yardım ve teşviklerin açıklanması, 5018 sayılı Kanun'un ayrı ve açık bir hükmüdür; bu yükümlülük mahremiyet gerekçesiyle bertaraf edilemez.