Doğal gaz dağıtım şirketi sermaye artırımına gitti, ortaklık payımızın erimemesi için nakit para yatırmamız istendi;...

Hayır, gerekmez, çünkü ortaklık payınızın korunması için nakit ödeme yapmanıza hiç gerek yoktur; bu koruma, zaten Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) kararıyla güvence altına alınmıştır ve dağıtım şirketinin sizden nakit talep etmesi, bu güvenceyle çelişmektedir: 2021 denetiminde aynen, 'doğal gaz dağıtım şirketine Belediyenin doğal ortaklığı bulunmakla birlikte, şirketin artırılan sermayesine karşılık belediyenin ortaklık oranının korunması için NAKDEN KATILIMDA BULUNMASININ İSTENDİĞİ ve Büyükşehir Belediye Meclisince bu yönde KARAR ALINDIĞI görülmüştür.' 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu m.4/4-g'ye göre, dağıtım şirketi belediyeleri 'SERMAYE KOYMA ŞARTI ARANMAKSIZIN, yüzde on nispetinde' ortaklığa davet etmek zorundadır, yani bu %10'luk pay, başından beri bedelsiz bir haktır. Denetim, EPDK'nın 04.07.2019 tarihli kararına dayanarak durumu netleştirir: 'Doğal gaz dağıtım şirketinin sermaye artırımına gitmesi halinde, sermaye artırımı öncesi dağıtım şirketindeki belediye hisselerinin sermaye artırım sırasında dağıtım şirketi tarafından AYNI ORANDA KORUNMASINA... karar verilmiştir', yani hisse oranınızın korunması, EPDK kararıyla zaten garanti altındadır, sizin ayrıca para yatırmanıza gerek yoktur. Denetim sonucu açıktır: 'sermaye artırımı nedeniyle değişikliğe uğrayabilecek ortaklık yapısının korunması Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ile güvence altına alındığından, belediyelerin ARTIRILAN SERMAYEYE NAKDEN İŞTİRAKİNİN BEKLENMESİ MÜMKÜN DEĞİLDİR.' İlginç bir ayrıntı: idareniz ödemeyi fiilen yapmamış olsa da, denetim ayrı bir uyarı yapar: 'Büyükşehir Belediye Meclisinin bahse konu sermayeye nakden iştirak edilmesi hususunda almış olduğu KARARIN İPTALİNE dair bir işlem de gerçekleştirilmemiştir. Büyükşehir Belediye Meclisi Kararı İPTAL OLUNMADIĞI SÜRECE İdare, Meclis kararını uygulamamakla Meclisin iradesine AYKIRI HAREKET ETMİŞ OLMAKTADIR.'

Analiz: (1) 'Payımızı korumak için ödeme yapmalıyız' sezgisi; ADİ TİCARET ŞİRKETİ MANTIĞI ile ÖZEL DÜZENLEMEYLE KORUNAN KAMU ORTAKLIĞINI' karıştırır: normal bir ticaret şirketinde, sermaye artışına katılmayan bir ortağın payı gerçekten erir (dilüsyon), ama belediyenin doğal gaz dağıtım şirketindeki payı, 4646 sayılı Kanun ve EPDK kararıyla özel olarak korunan, sermaye koyma şartı aranmayan bir haktır; bu farkı gözden kaçırmak, gereksiz bir ödeme yapılmasına yol açabilir (bursabb-sirketlere-kefalet-590-milyon dosyasının 'bir mali taahhüdün gerekli olup olmadığı, o taahhüdün dayandığı özel hukuki çerçeveye bakılarak değerlendirilmelidir' sürümü: bir ortaklık/pay ilişkisinin genel ticaret mantığıyla nasıl işleyeceğini varsaymadan önce, o ilişkiyi düzenleyen özel kanun ve düzenleyici kurul kararlarının ne öngördüğüne bakılmalıdır). (2) Şirketin nakit talep etmesi, EPDK'nın koruma kararıyla doğrudan çelişir, bu çelişkinin sorumlusu belediye değil, şirkettir: denetim açıkça, bu durumda '6102 sayılı Kanunla öngörülen yaptırımlara karşılık hukuki tereddütlerin yaşanmaması için gerekli tedbirlerin alınmasının DOĞAL GAZ DAĞITIM ŞİRKETİNİN SORUMLULUĞUNDA' olduğunu belirtir, yani TTK'daki sermaye artışı kurallarıyla EPDK'nın koruma kararı arasındaki gerilimi çözmek, belediyenin değil, şirketin işidir. (3) 'Ödemedik ama kararı da iptal etmedik' durumu, kendi içinde tutarsız ve riskli bir ara haldir: meclis kararı yürürlükte kaldığı sürece, idarenin bu kararı uygulamaması başlı başına bir sorun oluşturur (meclis iradesine aykırılık), bu nedenle doğru olan, kararı fiilen uygulamamak değil, hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal etmektir. (4) Düzeltme; meclis kararının, sermayeye nakden iştirakin hukuki dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle iptal edilmesi, şirketle olan yazışmalarda EPDK kararına dayanılarak nakit talebinin reddedilmesidir.

Yapılacaklar: (1) Sermayeye nakden iştirak öngören 11.10.2019 tarihli meclis kararının iptali için gerekli işlemler başlatılsın. (2) Dağıtım şirketine, EPDK'nın 04.07.2019 tarihli kararına dayanılarak, ortaklık payının nakit katkı olmaksızın korunması gerektiği yazılı olarak bildirilsin. (3) Şirket kayıtlarında belediye adına oluşturulmuş olan borç kaydının (varsa) EPDK kararı çerçevesinde düzeltilmesi talep edilsin. (4) Benzer düzenleyici kurul garantisi bulunan başka ortaklık ilişkilerinde de (varsa) gereksiz nakit taahhüdü verilip verilmediği gözden geçirilsin.

Uygulama önerisi: bir şirketteki ortaklık payınızın 'korunması' için sizden nakit talep edildiğinde, önce bu ortaklığın hangi özel kanun/düzenleyici kurul kararıyla kurulduğunu kontrol edin, bazı kamu ortaklıkları, genel şirketler hukukundaki dilüsyon riskine karşı zaten ayrı bir güvenceyle korunmuş olabilir. Ve denetçinin ölçüsü nettir: bir düzenleyici kurul kararı belirli bir hakkı (burada ortaklık oranını) zaten güvence altına almışsa, aynı hakkı korumak için ayrıca mali bir taahhütte bulunmak gereksizdir; meclis kararı hukuka aykırıysa uygulanmamak değil iptal edilmek zorundadır.