Park alanını bir spor kulübüne protokolle tahsis edip, kulübün orada gelir elde etmesine (kiralama dahil) izin verdik...

Amacın 'kamu yararı' olarak tanımlanması, işlemin usul yönünden hukuka uygun olduğu anlamına gelmez, burada iki kat bir ihlal var: (1) park alanının kendisi ihalesiz olarak spor kulübüne verilmiş, (2) kulüp de bu alanları kendi inisiyatifiyle üçüncü kişilere kiralayarak ticari dükkanlara dönüştürmüştür: 2023 denetiminde aynen, 'İmar Planında park alanı olarak görünen yerlerin protokol yapılmak suretiyle İHALESİZ bir şekilde Spor Kulübüne tahsis edildiği, spor kulübünün de söz konusu alanları ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE KİRAYA VEREREK çok sayıda TİCARİ DÜKKAN yapıldığı görülmüştür.' Encümen kararlarının gerekçesi tam olarak sizin belirttiğiniz gibidir: 'bu iş ve işlemlerden KAMU YARARI GÖZETİLEREK Spor Kulübüne GELİR ELDE EDİLMESİNİN SAĞLANMASI amacıyla spor kulübüne tahsis edilmiştir.' Ama denetim, niyetin meşruluğunun usul şartını ortadan kaldırmadığını netleştirir: 2886 sayılı Kanun m.1, belediyelerin 'kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi' işlemlerinin bu Kanun'a göre yürütülmesini ister; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.19/c ise park alanlarında hangi yapıların yapılabileceğini sınırlı sayar. Denetim sonucu: 'Belediyenin imar planında park olarak görünen yerleri, park alanı içerisinde yapılabilecek yapılarla sınırlı olmak üzere üçüncü kişilere 2886 sayılı Devlet İhale Kanun'da yazılı hükümlere göre KİRAYA VEREBİLİR VEYA GAYRİ AYNİ HAK TESİS EDEBİLİR', yani doğru yol, belediyenin kendisinin 2886'ya göre ihale açması, spor kulübüne değil doğrudan son kullanıcılara kiralamasıdır. İkinci katman ise İmar Kanunu'nu ilgilendirir: 'Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata... aykırı olarak yapılan... yapılardan... yapı müteahhidine... İDARİ PARA CEZALARI uygulanır' (m.42), ve ruhsatsız yapılar için mühürleme/yıkım süreci de (m.32) devreye girer.

Analiz: (1) 'Kamu yararı amaçladık' savunması; NİYETİN MEŞRULUĞU ile USULÜN GEÇERLİLİĞİ'ni karıştırır: encümen kararında 'kamu yararı' ibaresinin yer alması, işlemi ihaleye tabi olmaktan çıkarmaz, 2886 sayılı Kanun, bir işlemin amacına değil, niteliğine (gelir getirici bir taşınmaz tasarrufu olup olmadığına) bakarak ihale şartını uygular (kaman-park-ticari-yapilasma-15m2-siniri dosyasının 'bir düzenlemenin lafzi izni, onu istismar eden uygulamayı meşrulaştırmaz' sürümü: bir kararın gerekçesinde 'kamu yararı' yazması, o kararın izlediği usulün (ihale) yerini tutmaz, usul ve amaç ayrı ayrı değerlendirilir). (2) Spor kulübüne 'gelir elde etmesi için' tahsis etmek, aslında belediyenin KENDİ yetkisini ÜÇÜNCÜ BİR TARAFA devretmesidir: eğer amaç park alanından gelir elde etmekse, bu geliri doğrudan belediyenin kendisi, 2886 sayılı Kanun'a göre ihale açarak elde etmesi gerekir, bu süreci bir spor kulübüne devretmek, hem ihale şartını atlar hem de elde edilecek gelirin bir kısmının (kulübün payı olarak) belediyeden başka bir tarafa gitmesine yol açar. (3) İkinci el kiralama, sorunu KATLANARAK büyütür: spor kulübünün, kendisine tahsis edilen alanı üçüncü kişilere kiralaması, zaten ihalesiz olan bir tahsisin üzerine, hiçbir kontrol veya rekabet olmadan bir kat daha ekler, bu noktada kimin, hangi bedelle, hangi kritere göre bu alanları kullandığı tamamen kulübün takdirine kalmıştır. (4) Düzeltme; mevcut protokollerin iptal edilmesi, park alanlarındaki yapılaşmanın yönetmeliğe uygun hale getirilmesi (aşırıysa kaldırılması), gerekiyorsa 2886 sayılı Kanun'a göre belediyenin kendisinin doğrudan ihale açmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Spor kulübüyle yapılan tüm protokoller iptal edilsin. (2) Kulüp tarafından üçüncü kişilere kiralanan alanlardaki ruhsatsız/mevzuata aykırı yapılar için İmar Kanunu m.32 ve m.42 uyarınca mühürleme ve idari para cezası süreçleri işletilsin. (3) Park alanlarından gelir elde edilmesi isteniyorsa, bu süreç 2886 sayılı Kanun'a uygun ihale yoluyla ve doğrudan belediye tarafından yürütülsün. (4) Benzer şekilde başka park/yeşil alanların protokolle üçüncü taraflara (dernek, kulüp, vakıf) tahsis edilip edilmediği genel olarak taransın.

Uygulama önerisi: bir taşınmaz/alan tasarrufunu 'kamu yararı' gerekçesiyle meşrulaştırmadan önce, bu tasarrufun 2886 sayılı Kanun'un aradığı ihale usulünden geçip geçmediğini ayrıca kontrol edin, iyi niyetli bir amaç, eksik usulü telafi etmez. Ve denetçinin ölçüsü nettir: bir kamu alanının gelir getirici amaçla üçüncü bir tarafa (spor kulübü dahil) tahsisi, o tarafın kamu yararına hizmet edeceği belirtilse de, 2886 sayılı Kanun'un ihale şartından muaf değildir; bu tahsisin ikinci bir el tarafından yeniden kiralanması ise ihlali katlayarak büyütür.