Şirketimizin personelini "geçici iş ilişkisi" kapsamında belediyeye ücretsiz görevlendirebilir miyiz, sonuçta belediy...

Hayır, doğru değil, çünkü belediye bir kamu tüzel kişiliğidir, ve dayandığınız hem 4857 sayılı Kanun'un geçici iş ilişkisi hükmü hem de 6102 sayılı TTK'nın şirketler topluluğu kavramı, özel hukuk tüzel kişileri (ticaret şirketleri) arasındaki ilişkileri düzenler, belediyeler bu kavramların kapsamı dışındadır: 2023 denetiminde aynen, 'Şirket tarafından istihdam edilen 2 adet danışman 1 adet şoför olmak üzere toplam 3 personelin Belediyeden HERHANGİ BİR ÖDEME ALINMAKSIZIN, fiilen büyükşehir belediyesi bünyesinde çalıştırıldığı görülmüştür.' Şirketiniz savunmanızda tam da bu argümanı kullanmış, büyükşehirin 'hakim teşebbüs', sizin de 'şirketler topluluğu' üyesi olduğunuzu, bu nedenle 4857 m.7'deki geçici iş ilişkisinin uygulanabileceğini ileri sürmüşsünüz. Denetim bu argümanı doğrudan çürütür: 'belediyelerin şirketlerinde istihdam edilen işçilerle geçici de olsa iş ilişkisi kurması mümkün BULUNMAMAKTADIR... belediyelerin geçici ya da sürekli iş ilişkisi kurması, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri ile DÜZENLENMİŞTİR.' TTK'daki şirketler topluluğu argümanınıza gelince: '6102 sayılı Kanun'un şirket topluluğu kavramını düzenleyen 195'inci maddesinde kamu tüzel kişiliği ve özel tüzel kişilik ayrımına gidilmediği belirtilse de anılan madde TİCARET ŞİRKETLERİNE İLİŞKİN düzenlemeler getirdiğinden, KAMU TÜZEL KİŞİLİKLERİ ZATEN MADDE KAPSAMI DIŞINDA TUTULMUŞ OLMAKTADIR.' Somut maliyet küçük değildir: 'yıllık toplam maliyeti 4.187.230,45 TL olan 3 adet personelin, hizmet alımı sözleşmesine dayanmaksızın BİLA BEDEL ile Belediye bünyesinde görevlendirilerek çalıştırıldığı tespit edilmiştir.' Sonuç: 'personelin Belediye bünyesinde görevlendirilmesi işleminin, 375 sayılı KHK'nın Ek 20'nci maddesi uyarınca DOĞRUDAN HİZMET ALIM YÖNTEMİYLE VE BEDELİ MUKABİLİ gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.'

Analiz: (1) 'Belediye bizim hakim şirketimiz sayılır' argümanı; BİR ŞİRKETİN SERMAYE SAHİBİ OLMASI ile O ŞİRKETİN AYNI HUKUKİ REJİME TABİ OLMASI'nı karıştırır: belediyenin şirketinizin çoğunluk hissesine sahip olması, sizinle belediye arasında ticari bir sermaye ilişkisi kurar, ama bu, belediyeyi TTK'daki 'hakim teşebbüs' kavramına dönüştürmez, çünkü belediye zaten kendi başına, ayrı bir kanunla (5393 sayılı Kanun) düzenlenen bir kamu tüzel kişiliğidir (besiktaspersonel-sozlesmesiz-calistirma-gecmise-donuk-fatura dosyasının 'belediye şirketleri arasındaki ilişkiler, belediyenin kendisiyle olan ilişkilerden farklı kurallara tabidir' sürümü: bir özel hukuk kavramının (şirketler topluluğu, geçici iş ilişkisi) kapsamı, o kavramı düzenleyen kanunun hangi tür tüzel kişileri hedeflediğine bakılarak belirlenir; kamu tüzel kişileri, aksi açıkça belirtilmedikçe bu kapsamın dışındadır). (2) 'Bedel almadık ama zaten iş takibi yapıyorlardı' savunması, işin karşılıksız yapılabileceği anlamına gelmez: personelin belediyede fiilen çalışması, şirketinizin giderlerine (maaş, sigorta) yansımaya devam eder, bu giderin karşılığı belediyeden tahsil edilmediği için, şirketiniz aslında belediyeye dolaylı bir bedelsiz hizmet/bağış yapmış olur; bu, hem şirketinizin mali yapısını zedeler hem de mevzuatın aradığı bedelli hizmet alım ilkesini ihlal eder. (3) 'Görevlendirme yazısı yok ama fiilen çalışıyorlar' durumu, denetlenebilirliği de ortadan kaldırır: denetim, personelin 'fiilen katıldıkları iş ve işlemlerin tespit edilemediğini' belirtir, resmi bir sözleşme/görevlendirme olmadan, bu personelin gerçekte ne iş yaptığı, ne kadar süredir çalıştığı gibi temel sorular bile cevapsız kalır. (4) Düzeltme; bu personelin belediyede çalıştırılmasının, 375 sayılı KHK Ek m.20'ye uygun şekilde bedelli bir hizmet alım sözleşmesine bağlanmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Söz konusu 3 personelin belediyedeki görevlendirilmesi için derhal bir hizmet alım sözleşmesi düzenlenip, geçmişe dönük olarak (mümkünse) hizmet bedelinin tahsil edilmesi değerlendirilsin. (2) Şirket bünyesinde benzer şekilde bedelsiz/sözleşmesiz olarak belediye veya başka kurumlarda görevlendirilen başka personel olup olmadığı taransın. (3) Şirketin belediyeyle olan tüm personel görevlendirme ilişkileri, 375 sayılı KHK Ek m.20 ve ilgili Usul ve Esaslar çerçevesinde gözden geçirilip standart hale getirilsin. (4) Şirket yönetimine, kamu tüzel kişileriyle özel hukuk şirketleri arasındaki ilişkilerde TTK'nın şirketler topluluğu gibi kavramların uygulanamayacağı konusunda hukuki bilgilendirme yapılsın.

Uygulama önerisi: belediye şirketi olarak belediyeyle kurduğunuz her ilişkiyi (personel, taşınmaz, hizmet) 'aramızda özel bir yakınlık var, genel kurallar bize uygulanmaz' varsayımıyla değil, 'belediye bir kamu idaresi, biz ondan ayrı bir tüzel kişiyiz' gerçeğiyle kurun. Ve denetçinin ölçüsü nettir: bir özel hukuk kavramının (geçici iş ilişkisi, şirketler topluluğu) bir kamu idaresine uygulanabilmesi için, o kavramı düzenleyen kanunun kamu tüzel kişilerini de açıkça kapsaması gerekir; aksi belirtilmedikçe kamu idareleri bu kavramların dışında kalır.