Asansör periyodik kontrol ücretini ve muayene kuruluşuyla sözleşmeyi İmar Müdürlüğümüz üzerinden yürütebilir miyiz, y...

Evet, sorun, çünkü burada iki ayrı yetki iç içe geçmiş durumda ve ikisi de atlanmış: (1) kontrol ücretinin tutarını belirleme yetkisi kanunla doğrudan belediye meclisine verilmiştir, teknik konu olması bunu değiştirmez; (2) sözleşmeyi imzalama yetkisi ise belediye başkanına veya ona usulüne uygun yetki devri yapılmış bir yöneticiye aittir, İmar Müdürü'nün kendiliğinden bu yetkiye sahip olması söz konusu değildir: 2024 denetiminde aynen, 'periyodik kontrol ücretinin BELEDİYE MECLİSİ TARAFINDAN HERHANGİ BİR KARAR ALINMADAN VE YETKİ DEVRİ YAPILMADAN İmar ve Şehircilik Müdürü ile A tipi muayene kuruluşu arasında düzenlenen sözleşme ile belirlendiği tespit edilmiştir.' 5393 sayılı Kanun m.15/s, asansörlerin periyodik kontrolünü belediyenin görevi sayar, ama ücretin nasıl belirleneceğini ayrı bir mekanizmaya bağlar: fiyat aralığı (taban-tavan), 'Türkiye Belediyeler Birliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ve Türk Standardları Enstitüsü temsilcilerinin de yer alacağı bir KOMİSYON' tarafından belirlenip Bakanlıkça ilan edilir; Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği m.10 ise bu aralık içinde somut ücretin kim tarafından belirleneceğini söyler: 'Periyodik kontrol ücretinin hesaplanmasında esas alınacak olan fiyat, Komisyon kararı doğrultusunda... belirtilen taban ve tavan fiyat aralığına göre İLGİLİ İDARENİN KARAR ORGANI tarafından belirlenir.' Denetim, 'ilgili idarenin karar organı'nın kim olduğunu netleştirir: 5393 sayılı Kanun m.17'ye göre bu, belediye meclisidir. Sonuç: 'asansör periyodik kontrol ücreti ve periyodik kontrol ücretinden belediyeye aktarılacak payın tutarının BELEDİYE MECLİSİ tarafından belirlenmesi ve A tipi muayene kuruluşu ile yapılacak sözleşmenin BELEDİYE BAŞKANI VEYA USULÜNE UYGUN OLARAK YETKİ DEVRİ YAPTIĞI İLGİLİ YÖNETİCİ tarafından imzalanması gerekmektedir.'

Analiz: (1) 'Teknik konu, ilgili müdürlük yürütsün' mantığı; İŞİN TEKNİK NİTELİĞİ ile ÜCRETİ BELİRLEME YETKİSİNİN SİYASİ/İDARİ NİTELİĞİ'ni karıştırır: asansör kontrolünün nasıl yapılacağı elbette teknik bir konudur ve İmar Müdürlüğü'nün uzmanlık alanına girer, ama vatandaştan/bina sahibinden ne kadar ücret alınacağı, doğrudan mali bir yüktür ve kanun bunu açıkça meclise bırakmıştır; teknik uzmanlık, mali karar yetkisini otomatik olarak devralmaz (ankarahalkekmek-yonetim-kurulu-karari-olmadan dosyasının 'bir işi fiilen yürütme yetkinliği, o işin mali/hukuki kararını alma yetkisiyle karıştırılmamalı' sürümü: bir birimin bir konuda teknik yetkinliğe sahip olması, o konudaki mali/hukuki karar yetkisinin de o birime ait olduğu anlamına gelmez, yetki nerede tanımlanmışsa oradadır). (2) Sözleşmenin imzalanması ile ücretin belirlenmesi, birbirinden bağımsız iki ayrı yetki sorunu yaratmıştır: İmar Müdürü'nün sözleşmeyi imzalaması bir yetkisiz temsil sorunuyken, sözleşme içinde ücretin belirlenmesi ayrıca bir yetkisiz karar sorunudur, idarenizin cevabında bunu zaten kabul ettiği görülür: 'asansör periyodik kontrol muayene ücretinin belediye meclisinde görüşülerek belirleneceği, yetkili kuruluş ile yapılacak sözleşmenin imza yetki yönergesine uygun olarak yetki devri yapılan yöneticiler tarafından imzalanacağı'. (3) Bakanlık taban-tavan aralığı belirlemiş olması, meclisin rolünü gereksiz kılmaz: taban-tavan aralığı sadece bir çerçeve çizer; bu çerçeve içinde hangi somut rakamın uygulanacağı, yerel şartlara (belediyenin maliyetleri, hizmet kalitesi beklentisi) göre meclis tarafından belirlenmesi gereken bir tercihtir. (4) Düzeltme; asansör periyodik kontrol ücretinin ve idare payının belediye meclisi kararıyla (Bakanlık taban-tavan aralığında) belirlenmesi, muayene kuruluşuyla sözleşmenin başkan veya usulüne uygun yetki devri almış yönetici tarafından imzalanmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Asansör periyodik kontrol ücreti ve idare payı, ilk meclis toplantısında Bakanlık taban-tavan aralığı esas alınarak karara bağlansın. (2) Mevcut sözleşme, meclis kararı alındıktan sonra, başkan veya usulüne uygun yetki devri yapılmış bir yönetici tarafından yeniden düzenlenip imzalansın. (3) İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün bu süreçteki rolü, teknik değerlendirme/uygulama ile sınırlandırılıp, ücret belirleme ve sözleşme imzalama yetkilerinin doğru organlarda olduğu netleştirilsin. (4) Benzer şekilde yönetmeliklerle 'idarenin karar organı'na bırakılan başka ücret/tarife belirleme süreçleri olup olmadığı gözden geçirilsin.

Uygulama önerisi: bir hizmetin teknik uygulamasını yürüten birim ile o hizmetin ücretini/sözleşmesini onaylayan organ her zaman aynı olmayabilir, her yeni süreçte 'bu kararı almaya kanunen kim yetkili' sorusunu ayrıca sorun. Ve denetçinin ölçüsü nettir: bir konunun teknik uzmanlık gerektirmesi, o konudaki mali/hukuki karar yetkisinin hangi organa ait olduğunu belirlemez; yetki kanun ve yönetmelikte nasıl tanımlanmışsa öyle kullanılmalıdır.