Norm kadro yönetmeliğine uygun şekilde yeni müdürlükler kurup atama yaptık; henüz faaliyete geçmemiş olmaları sorun mu?

Kadro ihdası ve atamanın usulüne uygun olması, yeterli değildir, çünkü Norm Kadro Yönetmeliği, bir müdürlük kadrosunun var olmasını değil, o kadronun fiilen bir hizmeti yürütmesini şart koşar; boş duran bir müdürlük, ne kadar usulüne uygun kurulmuş olursa olsun, yönetmeliğin temel amacına aykırıdır: 2024 denetiminde aynen, 'Belediyede İklim Değişikliği ve Sıfır Atık, Ruhsat ve Denetim, Afet İşleri Müdürlüklerinin kadrosunun ihdas edildiği ve atama yapıldığı, ANCAK söz konusu müdürlüklerin HERHANGİ BİR FAALİYETİNİN BULUNMADIĞI tespit edilmiştir.' Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik m.9, kadro ihdasını sadece şekli bir işlem olarak görmez: 'idari birimler ile bu birimlere ait kadro unvanları arasında yetki ve görev mükerrerliğine yer verilemeyeceği... bu kadro unvanlarından aynı mahiyetteki hizmet ve görevleri ifa edebilecek birden fazla yönetici kadro unvanı ihdas edilemeyeceği, birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadro unvanlarının HİZMET GEREKLERİNE UYGUN OLARAK belirleneceği ve FİİLEN İCRA EDİLMEYEN HİZMETLERE İLİŞKİN KADRO UNVANLARININ KULLANILAMAYACAĞI' açıkça belirtilmiştir. Denetim, sorunun ne kadar temel olduğunu vurgular: 'Bir birim müdürlüğünün ihdas edilmesi durumunda bu birimin belirli bir görev, yetki ve faaliyetinin olması gerektiği açıktır.' İlginç bir ayrıntı: 'söz konusu müdürlüklerin hepsinin görevleri sayılmış olup bu görevler belediyeler için ZORUNLU HİZMETLERDİR', yani bu müdürlüklerin varlık nedeni (iklim değişikliği, ruhsat/denetim, afet işleri) meşrudur, sorun müdürlüğün var olması değil, kağıt üzerinde kalmasıdır. Sonuç: 'faaliyeti olmayan müdürlük kadrosunun ihdas edilmemesi ve bu kadro unvanlarının kullanılmaması VEYA müdürlük kadrolarının GÖREVLERİNİ İCRA ETMESİ gerekmektedir.'

Analiz: (1) 'Usulüne uygun kurduk' güvencesi; KURULUŞ USULÜNÜN DOĞRULUĞU ile KURULUŞ AMACININ GERÇEKLEŞMESİ'ni karıştırır: norm kadro yönetmeliğine uygun bir ihdas/atama süreci, sadece başlangıç adımıdır, yönetmelik, bu kadronun sonrasında fiilen bir hizmet yürütmesini de şart koştuğu için, süreç kağıt üzerinde tamamlansa bile, müdürlük faaliyetsiz kaldığı sürece yönetmeliğe aykırılık devam eder (yuregir-isyeri-ruhsat-itfaiye-raporu dosyasının 'usule uygun görünen bir başlangıç, sürecin sonuna kadar takip edilmezse eksik kalır' sürümü: bir idari işlemin başlangıç adımının usulüne uygun olması, o işlemin amacına ulaşıp ulaşmadığını göstermez, asıl soru, kurulan yapının fiilen işlevini yerine getirip getirmediğidir). (2) Görevlerin 'zorunlu hizmet' olması, ihdası meşru kılar ama faaliyetsizliği asla haklı çıkarmaz, tam tersine daha da sorunlu hale getirir: iklim değişikliği, ruhsat/denetim ve afet işleri, belediyeler için isteğe bağlı değil zorunlu hizmetlerdir; bu hizmetlerin karşılığı olan müdürlüklerin boş durması, sadece bir organizasyon şeması sorunu değil, vatandaşın almayı hak ettiği zorunlu hizmetin sunulmadığı anlamına gelir. (3) Atanan personelin maliyeti, karşılığında hiçbir hizmet üretilmeden devam eder: müdür ve varsa personel ataması yapılmışsa, bu kişilere maaş ödenmeye devam edilmektedir, faaliyet olmadığı sürece, bu doğrudan bir kaynak israfı anlamına gelir. (4) Düzeltme; ya bu müdürlüklerin görev tanımlarına uygun somut faaliyetlerinin derhal başlatılması, ya da (faaliyet gerçekten planlanmıyorsa) kadroların iptal edilerek atanan personelin ihtiyaç duyulan başka birimlere yönlendirilmesidir.

Yapılacaklar: (1) Her bir faaliyetsiz müdürlük için, kısa vadede (örn. 3-6 ay içinde) somut bir faaliyet planı ve takvimi hazırlanıp uygulamaya konsun. (2) Faaliyete geçirilmesi mümkün görünmeyen müdürlükler için kadro iptali ve personel yeniden görevlendirmesi değerlendirilsin. (3) Yeni bir müdürlük ihdas edilmeden önce, sadece norm kadro uygunluğu değil, o müdürlüğün ilk faaliyete başlama tarihini de içeren bir uygulama planı zorunlu kılınsın. (4) Mevcut tüm müdürlüklerin faaliyet durumu periyodik olarak (örn. yıllık) gözden geçirilerek benzer 'kağıt üzerinde kalan birim' riski taransın.

Uygulama önerisi: yeni bir müdürlük kurarken 'norm kadroya uygun mu' sorusunun yanına mutlaka 'bu müdürlük ne zaman ve nasıl fiilen çalışmaya başlayacak' sorusunu da ekleyin, ihdas ve atama, faaliyetin garantisi değil sadece ön koşuludur. Ve denetçinin ölçüsü nettir: bir kadronun varlığı, o kadronun karşılığı olan hizmetin sunulduğu anlamına gelmez; hizmet fiilen yürütülmüyorsa, o kadro unvanı kullanılamaz.