YKS'yi kazanan öğrencilerin ailelerine veya pandemide zarar gören esnafa nakdi yardım yapabilir miyiz, yönetmeliğimiz...
5 yıl önce 2.595 görüntülenme Sosyal Yardım, Dernek ve Vakıf İlişkileri Cevaplandı
Soru
Hocam merhaba. 2021 yılında hem üniversiteyi kazanan öğrencilerin ailelerine bir eğitim desteği hem de COVID-19'dan zarar gören esnafımıza bir esnaf yardımı ödedik; bunlar sosyal yardım yönetmeliğimizde ayrı bir madde olarak sayılmasa da, açıkça toplumsal fayda sağlayan, meşru amaçlı yardımlardı. Denetim bunu neden sorun olarak gördü?
Amacın meşruluğu, ödemenin hukuki dayanağı olup olmadığı sorusunu ortadan kaldırmaz, bir belediye, sosyal yardım yönetmeliğinde tanımlanmamış bir yardım türünü, ne kadar iyi niyetli olursa olsun, kendi inisiyatifiyle icat edip bütçeden ödeyemez: 2021 denetiminde aynen, 'Sosyal Yardım Yönetmeliği'nde DÜZENLENMEDİĞİ HALDE, Yükseköğrenim Kurumları Sınavı (YKS)'nı kazanan öğrencilerin ailelerine ve COVID-19 salgınından zarar gören esnafa nakdi yardım yapıldığı görülmüştür.' belediyenizin Sosyal Yardım Yönetmeliği'nin m.6/1'i, yapılabilecek yardımların içeriğini ve çeşitlerini tek tek sayar: nakdi yardım (para/alışveriş çeki/akıllı kart) ve nakdi eğitim yardımı ('örgün öğretim gören ilköğretim ve orta öğretim öğrencilerine') gibi. Denetim, sizin yaptığınız iki ödemenin bu listeye hiç girmediğini tespit eder: 'ailelere yapılan eğitim desteğine veya esnaf yardımlarına ilişkin herhangi bir düzenlemeye YER VERİLMEMİŞTİR.' Dikkat edilmesi gereken ayrıntı: yönetmelikteki nakdi eğitim yardımı bile ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileriyle sınırlıdır, üniversiteyi yeni kazanan öğrencilerin aileleri, yönetmeliğin var olan eğitim yardımı maddesine bile girmez, bu tamamen yeni bir kategoridir. Sonuç: 'nakdi yardımların Yönetmelikte öngörüldüğü kapsam çerçevesinde yapılması gerektiği düşünülmektedir.'
Analiz: (1) 'Toplumsal fayda sağladık' savunması; AMACIN MEŞRULUĞU ile ÖDEMENİN HUKUKİ DAYANAĞI'nı aynı şey sayar: bir ödemenin iyi bir amaca hizmet etmesi (üniversiteye giren gençleri desteklemek, pandemide zor durumdaki esnafı desteklemek), o ödemenin bütçeden yapılabilmesi için gereken hukuki dayanağın yerine geçmez, kamu parası, ne kadar haklı bir gerekçeyle olursa olsun, ancak önceden belirlenmiş bir usul ve kapsam dahilinde harcanabilir (sisli-sosyal-yardim-ihtiyac-sahipligi dosyasının 'sosyal yardımın da kendi iç disiplini vardır, keyfilik giremez' sürümü: bir kamu idaresinin 'bu iyi bir şey, yapalım' diyerek harcama yapabilmesi, bütçe hukukunun tam olarak önlemeye çalıştığı durumdur). (2) Yönetmelik listesi, 'örnek niteliğinde' değil, 'sınırlayıcı' bir listedir: bir yönetmelik yardım türlerini saydığında, bu genellikle 'bunlar ve benzerleri' değil, 'sadece bunlar' anlamına gelir, aksi yorum, idareye sınırsız bir yardım icat etme yetkisi tanır ki bu, hem bütçe disiplinini hem de yardımların eşit ve öngörülebilir şekilde dağıtılmasını imkansız kılar. (3) Yeni bir toplumsal ihtiyaç ortaya çıktığında (pandemi gibi), doğru tepki 'hemen öde' değil, 'önce yönetmeliği güncelle'dir: COVID-19 gibi öngörülemeyen bir kriz, elbette yeni bir yardım türü gerektirebilir, ama bu durumda doğru adım, önce meclis kararıyla yönetmeliğe bu yardım türünü eklemek, sonra ödemeyi yapmaktır; sıra tersine çevrildiğinde, ödeme hukuki dayanaktan yoksun kalır. (4) Düzeltme; yapılan ödemelerin mevzuata uygunluğunun hukuk birimince değerlendirilmesi, benzer ihtiyaçlar için gelecekte yönetmeliğe yeni yardım türlerinin önceden eklenmesidir.
Yapılacaklar: (1) 2021 yılında yapılan eğitim desteği ve esnaf yardımı ödemelerinin mevzuata uygunluğu hukuk birimince değerlendirilsin. (2) Benzer ihtiyaçların (afet, kriz, özel destek programları) gelecekte de ortaya çıkabileceği öngörülerek, sosyal yardım yönetmeliğine bu tür durumları kapsayacak esnek ama tanımlı maddeler eklenmesi meclise teklif edilsin. (3) Yeni bir yardım programı başlatılmadan önce, bunun yönetmelikte karşılığı olup olmadığının kontrol edilmesi standart bir adım haline getirilsin. (4) Acil durumlarda (pandemi gibi) hızlı yönetmelik güncelleme sürecinin nasıl işleyeceği önceden planlansın.
Uygulama önerisi: yeni bir sosyal yardım fikri ortaya çıktığında, ilk adım ödeme yapmak değil, yönetmeliğinizi açıp 'bu yardım türü burada var mı?' diye kontrol etmek olsun; yoksa önce meclis kararıyla ekleyin. Ve denetçinin ölçüsü nettir: bir yardımın amacı ne kadar meşru olursa olsun, o yardım türü yönetmelikte tanımlı değilse, ödeme hukuki dayanaktan yoksundur, iyi niyet, mevzuat boşluğunu dolduramaz.
Bu sorunun cevabı üyelerimize özeldir
Uzmanlarımızın verdiği cevabın tamamını görüntülemek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üyelik ücretsizdir.