Kendi işlettiğimiz otoparklar ve tesisler de ruhsata tabi mi?

Ciddi görmüş çünkü 'ruhsat verme yetkisi bizde, kendimize karşı gevşek davranabiliriz' mantığı, ruhsat sisteminin kimin için var olduğunu yanlış anlıyor, ruhsat, idarenin kendi yetkisini süslemesi için değil, işyerinin fiilen güvenli ve mevzuata uygun olduğunu güvence altına almak içindir, ve bu güvence idarenin kendi tesisleri için de aynı derecede gereklidir: 2024 denetiminde ölçek gerçekten çarpıcıdır, 'Faaliyet konusu kimya sanayi ve atık maddelerin değerlendirilmesi... olan... 7 adet İDARE ŞİRKETLERİNE ait tehlike arz edebilecek yapıda birinci sınıf gayrisıhhi müessesenin ruhsatsız şekilde faaliyette bulunduğu, İdare tarafından işletilen 14 adet sosyal tesisin ruhsatsız şekilde faaliyet gösterdiği... otogarda yer alan 11 adet sıhhi müessesinin ruhsatsız şekilde faaliyet gösterdiği... kiraya verilen 648 adet işyerinden 192 adet işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunduğu' tespit edilmiştir. Daha da vahimi, İSPARK AŞ'nin işlettiği otoparklarda: '133 adetinin RUHSATSIZ şekilde faaliyette bulunduğu ve bu otoparklardan otoparka park eden araçların her türlü zarara karşı sigortalanması amacıyla zorunlu tutulan SİGORTA POLİÇELERİNİN, hem ruhsatsız şekilde faaliyet gösteren 133 adet otoparkta HEM DE ruhsatlı şekilde faaliyet gösteren 45 adet otoparkta bulunmadığı' ortaya çıkmıştır, yani toplam 178 otoparkta, araçlarına zarar gelen vatandaşların hiçbir sigorta güvencesi yoktur. Hukuki çerçeve, ruhsat şartının istisnasız olduğunu gösterir: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.6, 'işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz... İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler DIŞINDA diğer kamu kurum ve kuruluşları... tarafından... verilen izinler... bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ORTADAN KALDIRMAZ.', yani başka bir kamu kurumundan alınmış bir izin (hatta idarenin kendi iç onayı) bile, ayrı bir işyeri açma ruhsatı yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; 5216 sayılı Kanun m.7/d-j'ye göre bu ruhsatlandırma yetkisi zaten büyükşehir belediyesinin kendisine aittir, yani idare, hem ruhsatı veren hem de (kendi tesisleri için) ruhsatı alması gereken taraftır, ve bu iki rol birbirini dışlamaz.

Analiz: (1) 'Ruhsat veren biziz, kendimize karşı işletmek garip' sezgisi; ruhsatın amacını 'yetki gösterisi' sanır, 'güvenlik güvencesi' olduğunu unutur: ruhsat süreci, bir işyerinin itfaiye, sağlık, çevre, yapı güvenliği gibi kriterleri karşıladığını doğrulamak içindir, bu kriterler, işyerini kimin işlettiğine göre değişmez; kimyasal madde işleyen bir tesis, onu belediye şirketi de işletse, özel bir firma da işletse, aynı riskleri taşır (KDV-nihai-tuketici-indirimi ve garantili-parca-takibi dosylarının 'yetkinin sahibi olmak, yetkiye tabi olmaktan muaf kılmaz' sürümü: bir kurumun ruhsat verme yetkisine sahip olması, o kurumun kendi tesisi için ruhsata ihtiyacı olmadığı anlamına gelmez). (2) Sigorta eksikliği, ruhsatsızlıktan bağımsız, doğrudan vatandaşı etkileyen bir risktir: ruhsatlı olan 45 otoparkta bile zorunlu sigorta poliçesinin bulunmaması, ruhsat sürecinin sadece kağıt üzerinde işletildiğini, gerçek şartların (burada sigorta) fiilen denetlenmediğini gösterir, bir vatandaşın aracı bu otoparklardan birinde hasar görürse veya çalınırsa, hiçbir tazminat güvencesi olmadığı ortaya çıkar. (3) 'Denetlendi ama kapatılmadı' ifadesi, sorunun bilgi eksikliği değil, uygulama eksikliği olduğunu gösterir: denetim raporu özellikle 'İdare tarafından çeşitli tarihlerde denetlenmesine rağmen uzun sürelerdir faaliyette bulundukları ve kapatılmadıkları'nı vurgular, yani idare bu işyerlerinin ruhsatsız olduğunu zaten biliyordu; sorun tespit değil, Yönetmelik m.13'te öngörülen 'onbeş günlük süre... giderilmediği takdirde ruhsat iptal/işyeri kapatma' yaptırımının uygulanmamasıdır. (4) Düzeltme; idarenin kendi şirketlerine/kiracılarına/işlettiği tesislere ait tüm ruhsatsız işyerlerinin ruhsatlandırma sürecinin tamamlanması, tamamlanamıyorsa Yönetmeliğin öngördüğü şekilde faaliyetten men edilmesi ve tüm otoparklarda zorunlu sigortanın derhal tesis edilmesidir.

Yapılacaklar: (1) İdareye ait/bağlı 7 tehlikeli tesis, 14 sosyal tesis, 11 otogar işyeri ve 192 kiralık işyerinin ruhsatlandırma süreci hızla tamamlansın. (2) Süre içinde ruhsatlandırılamayan işyerleri Yönetmelik m.13 uyarınca faaliyetten men edilsin. (3) Tüm İSPARK otoparklarında (178 adet) zorunlu araç sigortası derhal tesis edilsin. (4) İdarenin kendi tesislerinin ruhsat durumunu izleyen bağımsız bir kontrol listesi/takvimi oluşturulsun.

Uygulama önerisi: kendi işlettiğiniz veya kiraya verdiğiniz tesislerde tek soruluk kontrol uygulayın: 'bu tesis, sizin dışınızda bir işletmeci tarafından işletiliyor olsaydı, ruhsatını ister miydiniz?' Cevap evetse, kendi tesisiniz için de aynı standart geçerlidir; ve denetçinin ölçüsü nettir: ruhsat verme yetkisine sahip olmak, ruhsat alma yükümlülüğünden muaf olmak anlamına gelmez.