İşgal edilen alan için ücret tarifesi belirlersek, işgal meşru hale gelir mi?
2 yıl önce 2.598 görüntülenme İmar, Yapı ve Kamulaştırma Cevaplandı
Soru
Hocam merhaba. Rekreasyon alanlarımızdaki bazı kiracılar, kendilerine sözleşmeyle tahsis edilen alanın dışına taşarak fazladan yer kullanıyor. Biz de bu durumu tamamen görmezden gelmek yerine, işgal edilen bu ek alanlar için ayrı bir metrekare ücret tarifesi belirleyip tahsilat yapıyoruz, en azından belediye bir gelir elde ediyor. Denetim bunu bulgu yapmış; gelir elde etmek yerine ne yapmalıydık?
Tahliye etmeliydiniz, çünkü sözleşme dışı bir işgal için 'ücret tarifesi' belirlemek, kanunun geçici ve istisnai bir müeyyide olarak öngördüğü ecrimisili, kalıcı ve meşru bir gelir kalemine dönüştürmektir; bu da işgali cezalandırmak yerine ona fiyat etiketi koymaktır: 2024 denetiminde aynen, 'bu kişilerden ecrimisil alınarak mezkur alanların tahliye edilmesi gerekirken gelir tarifesinde işgale ilişkin metrekare bazında çeşitli tarifeler belirlendiği ve uygulamanın SÜREKLİ HALE GETİRİLDİĞİ tespit edilmiştir.' Kanuni çerçeve nettir: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m.1, belediyelerin kira işleri bu Kanun kapsamındadır ve ihale mevzuatı uyarınca yapılması zorunludur; m.75, devletin/belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların fuzuli şagil (haksız işgalci) tarafından kullanılması halinde ecrimisil istenir ve idarenin talebiyle taşınmaz en geç 15 gün içinde tahliye ettirilir; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu m.52 ise yalnızca usulüne uygun izinle yapılan geçici işgaller için bir işgal harcı öngörür, yani kanunun tanıdığı tek 'ücretli işgal' biçimi, önceden izin alınmış ve geçici olandır; izinsiz ve sürekli hale gelen bir kullanım için kanun iki seçenek tanır: ya rekabete açık ihaleyle kiralama, ya da ecrimisil + tahliye. Denetim, sizin uyguladığınız üçüncü yolu ('izinsiz ama tarifeli, sürekli kullanım') şu sözlerle reddeder: 'Sözleşme hükümlerine aykırı hareket eden işletmelerin işgal ettikleri alandan derhal çıkarılması gerekirken bu kişiler için ücret tarifesi belirlenerek işgallerinin meşru bir hale dönüştürülmeye çalışılması mevzuata uygun bir usul değildir. Böyle bir uygulama idare malını haksız ve hukuksuz bir şekilde işgal edenin ÖDÜLLENDİRİLMESİ sonucunu doğurmaktadır.'
Analiz: (1) 'En azından gelir elde ediyoruz' savunması; kısa vadeli tahsilatı uzun vadeli hukuki statüyle karıştırır: bir ücret tarifesi belirlemek, kısa vadede evet bir miktar gelir sağlar, ama bunu yaparken idare, fiilen o alanın kalıcı kullanımına rıza göstermiş olur; bu, ilerideki bir uyuşmazlıkta kiracının 'idare zaten yıllardır bu tarifeyle bana ücret kesiyordu, kullanım hakkım var' savunmasına zemin hazırlar, ecrimisil ise tam tersine, her tahsilatın 'bu kullanım hukuka aykırıdır ve devam edemez' mesajını taşır (imar-plani-otopark-amac-disi ve toplu-tasima-ukome-yetkisizligi dosylarının 'düzenli tahsilat, meşruiyet kazandırmaz' sürümü: bir ödemenin düzenli alınması, o ödemenin dayandığı kullanımı hukuka uygun hale getirmez). (2) Sözleşmenin varlığı, işgalin niteliğini değiştirmez: denetim özellikle bu noktayı vurgular, 'Fuzuli şagilin Belediye ile farklı bir alan için yapılmış sözleşmesi olması veya olmaması yapılan işgalin mahiyetini değiştirmeyecektir. Her iki durumunda da ilgili kişi fuzuli şagil sıfatını kazanacak...', yani bir kiracının başka bir alan için geçerli bir sözleşmesi olması, o kiracının sözleşme dışı kullandığı ek alan için 'meşru kullanıcı' sayılmasını sağlamaz; iki alan hukuken ayrı değerlendirilir. (3) Kalıcı kullanım isteniyorsa, tek meşru yol ihaledir, tarife bunun yerine geçemez: eğer idare, gerçekten bu ek alanların sürekli kullanılmasında bir sakınca görmüyorsa, doğru yöntem bunu rekabete açık bir ihaleyle yeniden kiralamaktır, böylece hem hukuki belirsizlik ortadan kalkar hem de gerçek piyasa değeri üzerinden (mevcut kiracıya değil, en yüksek teklife) bir gelir elde edilir; tarife yoluyla 'sessizce' kalıcılaştırma, hem hukuka hem de rekabet ilkesine aykırıdır. (4) Düzeltme; mevcut sözleşme-dışı işgalleri tespit edip derhal ecrimisil uygulamak ve tahliye sürecini başlatmak, kalıcı kullanım isteniyorsa ayrı bir ihale süreci yürütmektir.
Yapılacaklar: (1) Rekreasyon alanlarındaki tüm sözleşme-dışı kullanımlar (sınır aşımları) tek tek tespit edilsin. (2) Bu alanlar için geçmişe dönük ecrimisil hesaplanıp tahsil edilsin. (3) İşgal edilen alanların tahliyesi için yasal süreç (15 günlük tahliye bildirimi) başlatılsın. (4) Kalıcı kullanım gerçekten isteniyorsa, alan ayrı ve rekabete açık bir ihaleyle kiraya verilsin.
Uygulama önerisi: kiracıların kullandığı alanlarda tek soruluk kontrol uygulayın: 'bu kiracı sözleşmesinde tanımlı sınırlar içinde mi kalıyor?' Taşıyorsa, o kısım için tarife değil ecrimisil+tahliye süreci işletilmeli; ve denetçinin ölçüsü nettir: idare malını izinsiz kullanana ücret kesmek, o kullanımı meşrulaştırmaz, sadece işgali karlı hale getirir.
Bu sorunun cevabı üyelerimize özeldir
Uzmanlarımızın verdiği cevabın tamamını görüntülemek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üyelik ücretsizdir.