823 parktan 772'sinde su aboneliği yoksa tüketim nasıl tahmin edilir?

Evet, kullanabilirsiniz, çünkü denetimin izlediği yöntem, karmaşık bir teknik araştırma değil, elinizdeki sınırlı sayaçlı veriyi tüm alana orantılamaktan ibarettir: 2023 denetiminde aynen, 'şebeke suyu kullanan toplam 823 adet park ve bahçe alanının 772 ADEDİNDE, ilgili belediyelerin su aboneliklerinin tesis EDİLMEDİĞİ ve kullanılan şebeke suyunun FATURALANDIRILMADIĞI' tespit edilmiştir. Kural Tarifeler Yönetmeliği m.10'da nettir, suyu fiilen tüketen gerçek veya tüzel kişi, su-kanalizasyon hizmetlerinden yararlanmak için abone sözleşmesi yapmak zorundadır; m.6/e, belediyelerin yönetimindeki kent-mahalle parkları, kent ormanları, botanik bahçeleri, yol-bulvar-refüj yeşil alanları 'Belediye Yeşil Alan Abonesi' kategorisine girer ve tarifeye göre ücretlendirilir. Tespit edilen tablo çarpıcıdır: 823 parktan yalnızca 51'inde (yaklaşık %6'sında) abonelik vardı. Denetim, kayıp miktarını tahmin etmek için elindeki sınırlı ama gerçek veriyi kullanmıştır: 2014 yılında Odunpazarı'nda 11 parka takılan sayaçtan alınan ortalama tüketim üzerinden, metrekareye düşen su miktarı 0,535492 m³/m² olarak hesaplanmış; bu oran, abonesiz 3.673.229 m²'lik park alanına uygulanınca, (3.673.229 × 0,535492 =) 1.966.985,85 m³' yani yaklaşık 2 milyon metreküp su tüketimine ulaşılmıştır; benzer hesaplamanın izleyen yıl için de geçerli olacağı belirtilmiştir.

Analiz: (1) 'Örneklem × oran = tahmini toplam' formülü; kesin fatura yerine geçmez ama denetim ve planlama için yeterli bir kanıt sunar: birkaç sayaçlı parkın verdiği metrekare başı tüketim oranı, istatistiksel olarak makul bir tahmin aracıdır, bu yöntem, idareye 'toplam kaybınız yaklaşık şu kadar' diyerek sorunun büyüklüğünü somutlaştırır, tam kesin bir fatura tutarı üretmese de, konunun aciliyetini göstermeye yeter (DSİ-sondaj-kuyu-payı ve mesken-abonesi-işyeri dosylarının 'örneklemden tahmine' sürümü: her abonesiz noktayı tek tek ölçmeden de, kayıp miktarının ciddiyetini gösterebilirsiniz). (2) %6'lık abone oranı; bir istisna değil, kural haline gelmiş bir ihmali gösterir: sorun birkaç unutulmuş park değil, sistematik olarak abonelik açma sürecinin hiç işletilmemiş olmasıdır, her yeni park açıldığında ilgili belediyenin su idaresine abonelik başvurusu yapması gerekirken, bu adım yıllarca atlanmıştır. (3) Farklı belediyelerin aynı hatayı paylaşması; kurumlar arası koordinasyon eksikliğine işaret eder: büyükşehir, Odunpazarı ve Tepebaşı belediyelerinin üçünde birden aynı sorun görülmesi, bunun tek bir idarenin ihmali değil, park açma ile su abonesi açma süreçlerinin hiç bağlanmamış olmasından kaynaklandığını gösterir, yeni bir park inşa edilirken 'bu parkın su aboneliği açıldı mı' sorusu iş akışının bir parçası olmalıdır. (4) Düzeltme; idarenin başlattığı gibi kademeli ilerler, 80 parkın aboneliği tamamlanmış, kalan 692 park için süreç devam etmektedir; bu, hem doğru faturalamayı hem de gelecekteki su planlamasını (ne kadar su üretilip nereye gittiğinin bilinmesini) sağlar.

Yapılacaklar: (1) Tam tarama: hizmet bölgesindeki tüm park-bahçe-yeşil alan envanteri çıkarılıp abonesi olmayanlar tespit edilsin. (2) Kademeli abonelik: büyük alanlı parklardan başlanarak tüm abonelikler tamamlanana kadar süreç sürdürülsün. (3) Süreç entegrasyonu: yeni bir park/yeşil alan açılışı ile su abonesi açılışı aynı iş akışının zorunlu iki adımı haline getirilsin. (4) Tahmini kayıp raporu: benzer örneklem yöntemiyle, abonelik tamamlanana kadar geçen sürede oluşan kayıp düzenli olarak izlenip raporlansın.

Uygulama önerisi: hizmet bölgenizdeki her park için tek soruluk abonelik testi uygulayın: 'bu parkın su ihtiyacı, adına açılmış bir abonelik üzerinden mi karşılanıyor?' Evet diyebiliyorsanız tüketim ölçülüp faturalanıyordur, hayırsa, o parkın suyu hiçbir zaman ölçülmeden akıyor demektir; ve denetçinin ölçüsü nettir: şebeke suyu kullanan her park ve bahçenin, kullanım miktarını gösteren bir aboneliği olmak zorundadır.