Kredi faizini yalnız ödendiğinde mi kaydetmeliyiz, önceden mi?

Yeterli değil, çünkü muhasebe, 'ne zaman ödedin' sorusuna değil, 'bu borç ne zaman doğdu ve ne zaman ödenecek' sorusuna göre kurulur; kredi faizi, ödeme gününden çok önce zaten tahakkuk etmiş bir borçtur ve bu gerçeğin mali tablolarda görünmesi gerekir: 2019 denetiminde aynen, 'Kurumun mali dönem ile mali dönemden sonraki dönemlerde ödeyeceği banka kredilerine ait FAİZ GİDERLERİ tutarlarının 381- ve 481-GİDER TAHAKKUKLARI hesaplarında İZLENMEDİĞİ' tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'ne göre iki hesap zaman ufkuna göre ayrılır: 481-Gider Tahakkukları, uzun vadeli borçlardan kaynaklanan ama içinde bulunulan dönemi izleyen dönemden SONRAKİ dönemlerde ödenebilir hale gelecek giderleri (yani birkaç yıl sonraki faizleri) izler; 381-Gider Tahakkukları, bu tutarlardan vadesi bir yılın altına inenleri, yani yakın gelecekte ödenecek hale gelenleri izler: yıl sonunda, 481'de duran ve bir sonraki yıl ödenebilir hale gelecek tutar 481'e borç, 381'e alacak kaydıyla kısa vadeli hesaba aktarılır. Yani sistem, bir kredinin 5 yıllık faiz planını baştan görünür kılar, her yıl sona yaklaştıkça ilgili dilim, uzun vadeliden kısa vadeliye kayar. Sizin uygulamanız ise bu tüm süreci atlayıp, faizi yalnızca fiilen ödendiği gün kayda almaktadır, denetim tespiti bu: 'Kurumun kredi ödemelerine ilişkin ödeme planına göre 2020 yılında ödeyeceği faiz giderleri ile sonraki yıllarda vadesi gelecek faiz ödemeleri mevzuata aykırı olarak söz konusu hesaplarda TAKİP EDİLMEMEKTEDİR.'

Analiz: (1) 'Ödeme günü gider yazmak' ile 'tahakkuk anında borç göstermek' farklı bir gerçeği anlatır: ödeme gününde gider yazmak, yalnızca o günkü nakit çıkışını gösterir, ama kredi sözleşmesi imzalandığı andan itibaren, gelecekteki tüm faiz ödemeleri zaten taahhüt edilmiştir: bu taahhüdün mali tablolarda hiç görünmemesi, belediyenin gerçekte ne kadar borçlu olduğunu eksik gösterir (amortisman-hic-ayrilmayan ve kentsel-donusum-muhasebe dosylarının 'tahakkuk esası' sürümü: borç, ödeme günü değil, doğduğu gün muhasebeye girer). (2) Bu eksiklik, mali tabloları okuyan herkesi yanıltır: bir meclis üyesi, bir kredi kuruluşu veya bir sonraki dönem yöneticisi, belediyenin mali tablolarına baktığında 'önümüzdeki yıllarda ne kadar faiz ödeyeceğiz' sorusunun cevabını 381-481 hesaplarından görebilmelidir, bu hesaplar boşsa, gelecekteki yük tamamen görünmez kalır ve ancak ödeme günü geldiğinde sürpriz gibi ortaya çıkar. (3) Denetimin sonuç cümlesi, bu boşluğun neden önemli olduğunu özetler: 'bu hesap grubunun kullanılmaması, mali tablolara etki edecek, kurumun mali tabloları GERÇEK DURUMU YANSITMAYACAKTIR', yani sorun yalnız bir teknik prosedür eksikliği değil, mali tabloların güvenilirliğini doğrudan zedeleyen bir durumdur. (4) Düzeltme; kredi ödeme planının muhasebeye baştan aktarılmasıdır: her kredinin sözleşmesindeki tüm faiz taksitleri, vade tarihine göre 481'e (uzak vadeli) veya 381'e (yakın vadeli) kaydedilmeli, yıl sonlarında bu hesaplar arasında otomatik bir aktarım rutini kurulmalıdır.

Yapılacaklar: (1) Ödeme planı aktarımı: mevcut tüm kredilerin faiz ödeme planları çıkarılıp ilgili tutarlar 481/381 hesaplarına kaydedilsin. (2) Yıllık aktarım: her yıl sonunda, bir sonraki yıl ödenebilir hale gelecek tutarlar 481'den 381'e aktarılsın. (3) Yeni kredi prosedürü: bundan sonra alınacak her yeni kredide, ödeme planı imza anında muhasebe birimine iletilip 381-481 kayıtları eş zamanlı açılsın. (4) Mali tablo kontrolü: yıl sonu mali tablo hazırlığında 381-481 bakiyelerinin mevcut kredi sözleşmeleriyle tutarlılığı ayrıca kontrol edilsin.

Uygulama önerisi: kredi muhasebenizde tek soruluk tahakkuk testi uygulayın: 'önümüzdeki yıllarda ödeyeceğimiz kredi faizleri, bugünkü mali tablomuzda bir hesapta görünüyor mu?' Görünüyorsa (381-481'de) tabloyu okuyan biri geleceği de görebilir, hiçbir yerde görünmüyorsa; borcunuz gerçek ama mali tablonuzda yok sayılmış demektir; ve denetçinin ölçüsü nettir: kredi faizleri, ödeme günü değil, tahakkuk esasına göre gider tahakkukları hesaplarında izlenir.