Büyükşehre 6 yıl aktardığımız otopark parası, yetki bize dönünce geri istenir mi?

Para hala sizin ilçenizin otopark ihtiyacına ayrılmış bir kaynaktır, büyükşehrin kasasında bulunması, onun büyükşehrin genel bütçesine karıştığı anlamına gelmez; ve yetki artık size döndüğüne göre, talep etmemeniz kendi başına bir ihmaldir: 2024 denetiminde aynen, 'büyükşehir belediyesine ait otopark fon hesabındaki tutarın, ilçe belediyesi sınırları dahilinde BÖLGE OTOPARK YAPIMI İÇİN TALEP EDİLMEDİĞİ' tespit edilmiştir. Tarihsel zincir şöyledir: 6360 sayılı Kanun'la il büyükşehir olunca, ilçenizin topladığı otopark bedelleri 16.12.2014-17.12.2020 arasında aylık olarak büyükşehre aktarılmış, otopark işletmesi de devredilmiştir; 2018'de yürürlüğe giren Otopark Yönetmeliği, bu hesapta toplanan meblağın yalnızca bölge/genel otopark arsa alımı ve inşasında, öncelikle otopark bedeli ödeyen parsellerin en yakın çevresinde kullanılabileceğini şart koşmuştur; ama 'büyükşehir belediyelerince bölge otoparklarının tesisi konusunda imar planları ve benzeri nedenlerle yasal zorluklar yaşanmış ve ilçe sınırlarında bölge otoparkı tesis EDİLEMEMİŞTİR', yani para toplanmış, aktarılmış, ama hiç harcanmamıştır. 2020'de 7261 sayılı Kanun'un 5216'da yaptığı değişiklikle, bölge otoparkı yapma yetkisi ve sorumluluğu tekrar ilçe belediyelerine geçmiştir, denetimin sonucu tam bunu bağlar: 'ilgili yatırım yapılmamış olan ilçe belediyelerine aktarılması gerektiği' ve 'ilçe belediyesine ait tutarın otopark yapımında kullanılmak üzere TALEP EDİLMESİ gerekmektedir.'

Analiz: (1) Fonun amacı, yetkinin el değiştirmesiyle birlikte hareket eder: para, 'otopark bedeli' olarak toplandığı andan itibaren belirli bir amaca (bölge otoparkı yapımı) kilitlenmiştir, bu amacı gerçekleştirme yetkisi kime aitse, para da mantıken o idarenin elinde bulunmalı veya onun talebiyle ona geçmelidir: yetki 2020'de size dönmüşken, parayı hala büyükşehirde bırakmak, yetkiyle kaynağı birbirinden koparır, artık otoparkı yapabilecek yetkiye sahipsiniz ama bunun için topladığınız parayı kullanamamaktasınız (otopark-hesabı-cari-gider ve kentsel-dönüşüm-muhasebe dosylarının 'yetki-kaynak eşleşmesi' sürümü: bir hizmeti yapma yetkisi size geçtiğinde, o hizmet için toplanmış kaynağı da talep etmek sizin görevinizdir). (2) 'Büyükşehir hiç kullanmadı' savunması bile, aslında sizin lehinize bir gerekçedir: eğer büyükşehir bu parayla başka bir ilçede bölge otoparkı yapmış olsaydı, geri istemenin hukuki zemini tartışmalı olurdu, ama para hiç harcanmadan beklemiş, yani hala elde tutulmaktadır: bu, iadenin teknik olarak en kolay olduğu senaryodur, sadece bir hesaptan diğerine aktarım meselesidir. (3) 6 yıllık suskunluk; büyükşehrin inisiyatifini beklemenin bedelidir: kanun yetkiyi 2020'de size iade etmiş, ama hiçbir taraf kendiliğinden bu parayı gündeme getirmemiştir, büyükşehir 'zaten kimse istemedi' diyebilir, siz ise 'zaten bize verilmedi' diyebilirsiniz: bu tür karşılıklı pasiflik, tam olarak denetimin bulgu yazmasını gerektiren türden bir boşluktur. (4) Düzeltme; idarenin de kabul ettiği gibi basit bir taleptir, ilçe belediyeniz, büyükşehirden hesabındaki kendine ait payın otopark yapımında kullanılmak üzere aktarılmasını resmi olarak talep etmelidir; büyükşehir meclisi de 5216'nın verdiği yönlendirici-düzenleyici yetkiyle bu aktarımı onaylayabilir.

Yapılacaklar: (1) Talep: ilçe belediyeniz, 2014-2020 döneminde aktarılan ve kullanılmamış otopark bedellerinin kendisine devrini büyükşehirden resmi olarak talep etsin. (2) Hesaplama: aktarılan toplam tutar ve varsa bu süredeki değer güncellemesi (varsa faiz/endeksleme) net olarak hesaplansın. (3) Kullanım planı: devredilecek tutarın hangi bölge otoparkı projesinde kullanılacağı, beş yıllık imar programına uygun olarak planlansın. (4) Genel kontrol: büyükşehir sınırları içindeki diğer ilçelerde de benzer şekilde kullanılmamış otopark fonu bakiyeleri olup olmadığı taransın.

Uygulama önerisi: büyükşehre aktarılmış her fon kaleminde tek soruluk yetki-kaynak testi uygulayın: 'bu paranın harcanacağı hizmeti yapma yetkisi bugün kimde, ve o taraf bu parayı talep etti mi?' Yetki size döndüyse ve parayı istemediyseniz; kaynağınız başka bir idarenin hesabında beklemeye devam eder; ve denetçinin ölçüsü nettir: kullanılmamış otopark bedeli, yetkinin döndüğü idare tarafından talep edilmek zorundadır.