1 yıllığına kiraladığımız taşınmazı şirketimiz 10 yıllığına alt kiralayabilir mi?
2 yıl önce 2.598 görüntülenme Taşınır ve Taşınmaz Mal Yönetimi Cevaplandı
Soru
Hocam merhaba. Büyükşehirden bize bedelsiz devredilen bir dolgu-rekreasyon alanını, ihalesiz olarak kendi şirketimize 1 yıllığına kiraladık; şirket de bu alanı 5 parçaya bölüp üçüncü kişilere kiraladı, bunlardan birinin süresi 10 yıl. Denetim iki ayrı sorun buldu: hem bize olan kiralamanın ihalesiz olması hem şirketin bizim verdiğimiz süreden daha uzun süreyle alt kiralama yapması. İkinci sorun neden ayrıca önemli, zaten arada bir kiralama ilişkisi var?
Önemli, çünkü kimse sahip olmadığı bir hakkı devredemez, şirketinizin elinde yalnızca 1 yıllık bir kullanım hakkı varken, üçüncü kişilere 10 yıllık bir hak vermesi, var olmayan bir yetkiyi satmasıdır: 2024 denetiminde aynen, 'Belediyenin mülkiyetindeki taşınmazın ihalesiz bir şekilde Belediye Şirketine devredildiği, Şirket tarafından da aynı taşınmazın kısımlar halinde ve TASARRUF YETKİSİNİ AŞAN SÜRELERİ KAPSAYACAK ŞEKİLDE alt kiracılara verildiği' tespit edilmiştir. Olayın zinciri nettir: büyükşehir, dolgu-rekreasyon alanını bedelsiz olarak idarenize devretmiş; idareniz bu taşınmazı ihalesiz olarak kendi şirketine, 1 yıllık kira sözleşmesiyle (08.06.2020, ilk bedel 147.200 TL + KDV) devretmiş, bu bedel 2024'te 972.668,16 TL + KDV'ye yükselmiştir; şirket ise bu 1 yıllık hakla taşınmazı 5 parçaya bölüp üçüncü kişilere kiralamış ve bunlardan 3 tanesinin süresi, biri 10 yıl, biri 2024'e kadar (yani belediyenin şirkete kiraladığı tarihten daha uzun), biri 3 yıl, şirketin kendi tasarruf süresini açıkça aşmıştır. 2886 sayılı Kanun m.1, belediyelerin kira işlemleri bu Kanuna tabidir ve mevcut ilişkide hiçbir istisna hükmü yoktur: yani hem ana kiralama (belediye→şirket, ihalesiz) hem alt kiralamalar (şirket→üçüncü kişi, süre aşan) aynı temel ilkeyi, rekabetçi ve usulüne uygun kiralama, ihlal etmiştir.
Analiz: (1) Süre aşımı; yalnız bir sözleşme detayı değil, hakkın kaynağının sorgulanmasıdır: şirket, belediyeden 1 yıllığına aldığı bir hakla, üçüncü kişilere 10 yıllık bir taahhütte bulunmuştur, sözleşme hukukunda kimse, kendisine tanınandan daha fazlasını başkasına devredemez: şirketin 1. yılın sonunda kirası yenilenmezse (veya belediye taşınmazı geri isterse), 10 yıllık alt kiracı hukuken korunmasız bir konumda kalır, bu da hem belediyeyi hem alt kiracıyı ileride bir hukuki ihtilafa açık bırakır (giyim-yardımı-teslim-tutanağı ve DOP-park-site dosylarının 'kaynaktan fazla hak devri' sürümü: 1 yıllık bir bardaktan 10 yıllık su dökülemez). (2) Kira bedelinin altı katına yakın artışı; taşınmazın gerçek değerinin başından beri düşük belirlendiğini düşündürür: 147.200 TL'den 972.668,16 TL'ye çıkan bir kira, ya piyasa koşullarının hızla değiştiğini ya da başlangıç bedelinin ihalesiz belirlenirken düşük tutulduğunu gösterir: ihalesiz kiralamanın en somut riski budur, rekabetçi bir süreç olmadan belirlenen bedel, gerçek piyasa değerini yansıtmayabilir. (3) 5 parçaya bölünmüş alt kiralama; denetim ve takip karmaşasını büyütür: tek bir taşınmaz, tek bir 1 yıllık sözleşmeyle şirkete verilmişken, şirketin bunu 5 ayrı sözleşmeyle, 5 ayrı süreyle üçüncü kişilere dağıtması, belediyenin taşınmazının kimin elinde, ne kadar süreyle olduğunu izlemesini gitgide zorlaştırır. (4) Düzeltme; denetimin işaret ettiği gibi iki ayrı düzlemde yürür: ana ilişki, taşınmaz yönetiminin şirkete verilmesi ihale yoluyla yapılmalı; alt ilişki, şirketin kuracağı her alt kiracılık, kendi tasarruf süresini aşmayacak şekilde sınırlanmalı ve belediye tarafından takip edilmelidir.
Yapılacaklar: (1) İhale: taşınmazın şirkete devri, 2886 sayılı Kanun'a uygun ihale süreciyle yeniden kurulsun. (2) Süre uyumu: mevcut alt kiracılık sözleşmelerinden şirketin tasarruf süresini aşanlar (10 yıllık ve 2024 sonrası olanlar) yeniden müzakere edilip ana sözleşme süresiyle uyumlu hale getirilsin. (3) Takip mekanizması: belediye, şirketin kuracağı her alt kiracılık sözleşmesini önceden bilgilendirme/onay şartına bağlasın. (4) Bedel gözden geçirme: taşınmazın güncel piyasa değeri bağımsız bir değerlendirmeyle teyit edilip ana kira bedeli buna göre kontrol edilsin.
Uygulama önerisi: şirketinizin kurduğu her alt kiracılık ilişkisinde tek soruluk süre testi uygulayın: 'bu alt kiracının sözleşme süresi, bizim şirkete verdiğimiz sürenin sonunu aşıyor mu?' Aşmıyorsa ilişki tutarlıdır, aşıyorsa; şirketiniz elinde olmayan bir hakkı satmış demektir; ve denetçinin ölçüsü nettir: tasarruf yetkisi sahibi, kendi süresini aşan bir hakkı başkasına devredemez.
Bu sorunun cevabı üyelerimize özeldir
Uzmanlarımızın verdiği cevabın tamamını görüntülemek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üyelik ücretsizdir.