Devlet korumasından çıkan reşit gençlere kadro ayırma zorunluluğu var mı?

Kapsam dışı değilsiniz, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ek m.1, bu yükümlülüğü kamu kurum ve kuruluşlarının tamamına yayan, dolaylı ama bağlayıcı bir zincirle belediyeleri de içine alır: 2024 denetiminde aynen, 'Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının sosyal hizmet modellerinden yararlanan kişilerden REŞİT OLANLAR arasından HİÇ KİMSENİN İSTİHDAM EDİLMEDİĞİ' tespit edilmiştir. Kanun metni nettir: Ek m.1, haklarında korunma veya bakım tedbir kararı alınmış olup Bakanlığın sosyal hizmet modellerinden (yurt, çocuk evi vb.) yararlanan kişilerden reşit olanların kamu kurumlarında istihdamını düzenler; (a) bendi, kamu kurum ve kuruluşları, hangi statüde olursa olsun serbest kadro ve pozisyonları toplamının binde birini bu kişilere ayırır; toplam bin adetten azsa dahi en az bir hak sahibi istihdam edilir; (ç) bendi, yerleştirilecek kadro sayısı, (eski) 190 sayılı KHK'ye tabi kurumlarda Devlet Personel Başkanlığınca tespit edilip kurumlara bildirilir. Buradaki asıl inceliğe dikkat: 190 sayılı KHK (ve onun yerini alan 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi) belediyeleri kapsam maddesine hiç almamıştır, ama Ek m.1'in 3. fıkrası tam bunu öngörerek, kapsam dışı kalan kurumları da yükümlü kılar: '190 sayılı KHK kapsamı dışında kalan kurumlar da bu madde kapsamında istihdamla yükümlüdür' ve bu kurumlar (belediyeler dahil) yerleştirilecek kadro-statüleri kendileri Devlet Personel Başkanlığına bildirmek zorundadır, yani belediyenin 190/2 sayılı KHK dışında kalması, yükümlülükten kurtulmak değil, bildirim sorumluluğunu belediyenin kendisine yüklemek anlamına gelir.

Analiz: (1) 'Bize özel değil, genel memur mevzuatı' savunması; kanunun kurduğu istisna zincirini atlar: Ek m.1 doğrudan belediyeleri saymaz, ama 190/2 sayılı düzenlemenin kapsamayan herkesi ayrı bir fıkrayla yakalar, bu, kanun koyucunun bilinçli bir 'boşluk kapatma' tekniğidir: bir kurumun ana kapsam listesinde adı geçmemesi, o kurumun istisna listesinin de dışında olduğu anlamına gelmez, tam tersini gösterebilir (iç-denetçi-kadrosu ve engelli-kota dosylarının 'dolaylı kapsam' sürümü: kapsam maddesinde sayılmamak, bazen yükümlülüğü azaltmaz, bildirimi doğrudan idareye devreder). (2) Binde bir oranı küçük görünse de, 'en az bir kişi' tabanı herkesi bağlar: serbest kadro sayısı binden az olan küçük belediyeler dahi, en az bir hak sahibi istihdam etmekle yükümlüdür: yani 'bizim kadromuz zaten az, oran sıfıra yuvarlanır' savunması kanunun kendi metniyle çürütülmüştür. (3) Bildirim yapılmadıkça sistem sizi bulamaz, ama yükümlülük düşmez: Devlet Personel Başkanlığı'nın yerleştirme yapabilmesi için idarenin kendi kadro-statü bilgisini bildirmesi şarttır, bu bildirim hiç yapılmamışsa, süreç hiç başlamamış demektir: pasif kalmak, yükümlülüğü ortadan kaldırmaz, yalnızca hiç işletilmemiş bırakır. (4) Düzeltme; envanterle başlar: serbest kadro-pozisyon toplamı çıkarılıp binde bir hesap yapılmalı (asgari bir kişi kuralı unutulmadan), sonuç Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilmeli ve yerleştirme süreci başlatılmalıdır.

Yapılacaklar: (1) Hesap: belediyenin (ve varsa bağlı kuruluşlarının) serbest kadro-pozisyon toplamı çıkarılıp binde bir oranı ve asgari bir kişi kuralı uygulanarak ayrılacak kontenjan belirlensin. (2) Bildirim: hesaplanan kadro-statü bilgisi Devlet Personel Başkanlığına Ek m.1/3. fıkra uyarınca bildirilsin. (3) Yerleştirme: Başkanlıkça yönlendirilen hak sahiplerinin istihdamı için süreç takip edilsin. (4) Süreklilik: kadro artış-azalışlarında bu oranın yıllık olarak yeniden hesaplanıp güncel tutulması bir insan kaynakları rutini haline getirilsin.

Uygulama önerisi: personel biriminizde tek soruluk bildirim testi uygulayın: 'serbest kadro-pozisyon toplamımızı hiç Devlet Personel Başkanlığına bildirdik mi?' Bildirdiyseniz süreç işliyordur, hiç bildirmediyseniz; yükümlülüğünüz var olduğu halde hiç başlamamış demektir; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: devlet korumasından çıkan reşit gençlere kadro ayırma yükümlülüğü, belediyeleri de kapsar.