Şirkette YK'nın belirlediği yemek bedelinin üstünde ödeme olur mu?

Şirketin en temel iç hukuk kuralını, ödeme, karara eşittir, bozar: 2023 denetiminde aynen: 'yemek hizmetinden yararlanmayan personele ödenen yemek bedelinin, Yönetim Kurulu Kararı ile TESPİT EDİLMİŞ OLAN TUTARDAN FAZLA olduğu' tespit edilmiştir; karar seti de dosyada seriliydi: 375 KHK ek m.20 kapsamındaki çalışanlar için brüt tutarı belirleyen YK kararları, kapsam dışı (ihale dosyası) çalışanlar için ayrı karar ve TOLEYİS'le imzalanan TİS ek protokolü, yani şirketin yazılı bir yemek bedeli mimarisi vardı: bordro; bu mimarinin dışına çıktığı an, aradaki fark dayanaksız ödemeye dönüşür, çünkü şirkette ücret ve yan hakların tek meşru kaynağı: yetkili organ kararları ile toplu iş sözleşmesi hükümleridir, ikisinde de yazmayan fazla; kimin takdiriyle ödendiyse, onun sorumluluğunda bir kaynak çıkışıdır.

Analiz: (1) Karar-bordro kopukluğu; çoğu kez sessiz güncellemelerden doğar: YK bir tutar belirler, aylar sonra enflasyon karşısında bordro 'fiilen' güncellenir ama karar alınmaz; ya da TİS protokolü bir grubu kapsar, uygulama herkese genişletilir: her iki mekanikte de sonuç aynıdır, ödemenin dayanağı sorulduğunda gösterilecek belge yoktur (yemek-bedeli-üçte-bir ve YK-ücret-artışı dosyalarının şirket sürümü: bordronun her satırı, bir kararın satırına yaslanmalıdır). (2) Kapsam içi-kapsam dışı ayrımı; ayrı kararları gerektirir: 696-KHK personeli, ihale dosyası (kapsam dışı) personeli, TİS'e tabi işçiler, üç grubun yemek bedeli üç ayrı hukuki kaynaktan beslenir: grupları karıştıran toplu güncellemeler, en az bir grupta mutlaka aşım üretir. (3) Nakdi yemek bedelinin vergi-prim boyutu da tutara bağlıdır: istisna sınırları ve prim matrahı hesapları, belirlenmiş tutar üzerinden kurulur: fiilen fazla ödenen bedelde istisna-matrah hesapları da kayar: küçük görünen fark, bordro vergilemesini zincirleme bozar. (4) Düzeltme iki adımdır: geriye, aşım dönemlerinin fark tablosu (kim, kaç gün, kaç lira) çıkarılıp iade-mahsup ve sorumluluk değerlendirmesi; ileriye, 'yemek bedeli güncellemesi ancak YK kararı/TİS protokolüyle yürürlüğe girer ve bordroya karar tarih-sayısıyla işlenir' kuralının ücret prosedürüne yazılması.

Yapılacaklar: (1) Fark hesabı: karar tutarları ile fiili ödemeler dönem bazında karşılaştırılıp aşım tablosu çıkarılsın; iade-mahsup ve sorumluluk süreci değerlendirilsin. (2) Karar hijyeni: tüm personel gruplarının güncel yemek bedeli tutarları tek bir YK kararında (TİS hükümleriyle uyumlu) toplansın. (3) Bordro kilidi: bordro parametrelerine tutar girişi; karar tarih-sayı referansı zorunlu alanla yapılsın. (4) Vergi kontrolü: nakdi yemek bedellerinin istisna-prim hesapları güncel tutarlar üzerinden doğrulansın.

Uygulama önerisi: bordronun her yan hak kaleminde tek soruluk referans testi uygulayın: 'bu tutarın yanına hangi kararın tarih-sayısını yazabiliyoruz?' Yazabiliyorsanız ödeme şirket iradesidir, yazamıyorsanız fazla kısım; kararsız bir cömertliktir ve cömertliğin faturası imza sahiplerine döner; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: yemek bedeli, belirlenen tutarın üzerinde ödenemez.