Yemek bedelinin üçte biri personelden alınmazsa ne olur?

Matematik; maliyet üzerinden kurulur ve iki kesirli tek cümledir, üçte iki bütçeden, üçte bir yiyenden: 2023 denetiminde aynen, personelden 'mevzuatta öngörülen asgari tutarlarda kesinti yapıldığı, ANCAK kesilen tutarın; yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan ÜÇTE BİRLİK kısmının yemek yiyenlerden alınacağına ilişkin düzenlemenin ALTINDA kaldığı' ve böylece 'üçte ikisinden daha yüksek oranda Belediye bütçesinden harcama yapıldığı' tespit edilmiştir. Çerçeve 657 m.212 ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğidir: yardım, nakden, kuponla, kartla yapılamaz; yalnız YEMEK VERME şeklinde olur; ve mali denge kuralı: yemek servisinin giderlerinin üçte ikisi kurum bütçesinden karşılanabilir, kalan üçte bir; yemek yiyenlerden alınır: bütçe tebliğlerindeki 'asgari kesinti tutarları' bir tabandır, üçte bir kuralının tavanı değil, gerçek maliyet yükseldikçe personel katkısı da maliyetin üçte birine çekilmelidir: asgaride donan kesinti; aradaki farkı sessizce bütçeye yıkar.

Analiz: (1) Asgari tutar; kuralın yerine geçince kural tersine döner: yönetmeliğin dengesi, yemek maliyeti kim yerse onunla kurum arasında paylaşılsın diyedir: kesintiyi asgari rakama sabitleyip maliyeti serbest bırakmak, enflasyon dönemlerinde bütçe payını %90'lara taşır: 'personele destek' görünümlü bu kayma; aslında yönetmeliğe aykırı bir ücret dışı menfaat üretir (kumanya-tertip ve yemek-kartı-komisyonu dosyalarının tabldot sürümü: taban; tavan sanıldığı gün, kural delinmiş demektir). (2) Maliyet hesabı; kesintinin pusulasıdır: yemekhanenin yıllık gideri (gıda + işletme) ÷ öğün sayısı = öğün maliyeti, üçte biri; olması gereken kesintinin ölçüsüdür: bu hesap her bütçe döneminde güncellenmeli, kesinti tutarları (unvan-katsayı kademeleriyle) buna göre yeniden belirlenmelidir: hesap yapılmayan yerde denetçi yapar, ve farkı bulgu yazar. (3) Hizmet alımı yemeklerde de kural aynıdır: tabldotun ihaleyle temin edildiği düzende maliyet; yüklenici faturasından nettir, üçte bir kesinti bu net rakama oranlanır: 'ihalede zaten pahalı, personeli üzmeyelim' yaklaşımı, mevzuata karşı bir merhamettir. (4) Düzeltme iki yönlüdür: kesinti tarifesinin maliyetin üçte birine güncellenmesi ve geçmiş dönem farkının raporlanması, geçmişin tahsili tartışmalı olabilir; ama düzeltilmemiş her yeni ay, bilinçli aykırılıktır.

Yapılacaklar: (1) Maliyet analizi: yemek servisinin öğün başı gerçek maliyeti (gıda-personel-işletme) hesaplanıp belgelensin. (2) Tarife: personel kesinti tutarları; maliyetin üçte biri esasına ve tebliğdeki kademelere göre güncellensin; dönemsel revizyon takvime bağlansın. (3) Rapor: bütçe payının üçte ikiyi aştığı dönemler ve fark tutarı yönetime raporlansın. (4) Kayıt: yemek gelir-giderleri; yararlanan sayısı ve kesinti tahsilatıyla eşleşen düzenli kayıtlarla izlensin.

Uygulama önerisi: her bütçe döneminde tek soruluk kesir testi uygulayın: 'bir öğünün gerçek maliyetinin üçte biri kaç lira ve bizim kesintimiz kaç lira?' İki rakam yakınsa denge yönetmeliktedir, kesinti sembolik kalmışsa; yemekhaneniz, mevzuatın çizdiğinden daha cömert bir sofra kurmaktadır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: üçte birin altındaki kesinti, bütçeye fazla yüktür.