Yüksek adetli gazete aboneliği basına örtülü destek olur mu?

Ölçünün bittiği yerde, abonelik; okunan nüsha kadar ihtiyaçtır, deposu tutulan nüsha kadar destektir: 2024 denetiminde aynen, 'yerel gazete abonelik sayılarına bakıldığında, basını takip etmenin ÖTESİNDE DESTEK AMACIYLA alım yapıldığı' tespit edilmiştir. Çerçeve harcama disiplininin temel taşlarıdır: 5018 m.8, kamu kaynağını kullananlar; etkili-ekonomik-verimli ve hukuka uygun kullanımdan sorumludur; m.32 ve 5393 m.38-61, harcama yetkilileri ile başkan; ödeneklerin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumludur; tasarruf tedbirleri düzenlemeleri de süreli yayın alımlarını ihtiyaçla sınırlar: belediyenin basınla meşru ilişkisi bellidir, resmi ilanlar Basın İlan Kurumu kanalıyla, duyurular ilan mevzuatıyla, medya takibi makul abonelikle yürür: yerel basına kaynak aktarmanın 'abonelik' etiketiyle yapılması, bütçeden basına, karşılığı hizmet olmayan örtülü bir transferdir: transferin kanunla kurulmuş bir kanalı yoksa, faturayla kurulmuş kanalı da meşru olmaz.

Analiz: (1) Adet; niyetin göstergesidir: üç müdürlüğün okuyabileceği gazeteden yüzlerce abonelik, denetçinin sorusu basittir: bu nüshalar nereye gidiyor? Okunmayan-dağıtılmayan nüshaların alımı; malın kendisi için değil, satıcısına ödeme için yapılmıştır, 'haber karşılığı ödeme' yasağının, abonelik faturasına giydirilmiş halidir (yerel-basın-ödeme ve BİK-ilan dosyalarının abonelik sürümü: basın desteklenir; ama bütçe kalemi maskeleriyle değil). (2) Basın özgürlüğü savunması; adresi şaşırır: yerel basının yaşatılması bir kamu politikası tartışmasıdır, aracı; resmi ilan sistemi ve şeffaf mekanizmalardır: belediye bütçesinden seçilmiş gazetelere abonelik yağdırmak, basın bağımsızlığını korumaz; tam tersine, yerel medyayı belediye harcamasına bağımlı kılar: eleştirel gazete aboneliğin dışında kalırsa, alım bir sansür kaldıracına da döner. (3) Tasarruf dönemi; ölçüyü ayrıca sertleştirir: süreli yayın alımlarının kısıldığı genelge ikliminde adetli abonelik, aykırılığı katmerler: bulgunun 'tasarruf tedbirlerine aykırılık' bacağı budur. (4) Düzeltme; ihtiyaç analiziyle yapılır: hangi birime kaç nüsha gerçekten gerekli, dağıtım listesiyle belgelenmiş bir abonelik tablosu; fazlası iptal: basın-yayın takibi gerekiyorsa dijital medya takip hizmetleri, kupür servisleri gibi ölçülebilir araçlar tercih edilmelidir.

Yapılacaklar: (1) İhtiyaç analizi: birim bazlı gerçek okuma-takip ihtiyacı belirlenip abonelik adetleri buna indirgensin; fazla abonelikler iptal edilsin. (2) Dağıtım kaydı: sürdürülen aboneliklerin hangi birime teslim edildiği listeyle belgelensin. (3) Kural: süreli yayın alımlarında adet-gerekçe onayı ve tasarruf mevzuatı kontrolü zorunlu adım olsun. (4) Meşru kanal: yerel basınla ilişki; resmi ilan mevzuatı ve şeffaf duyuru bütçeleri üzerinden yürütülsün; alım yoluyla destek uygulamasına son verilsin.

Uygulama önerisi: abonelik faturası her geldiğinde tek soruluk nüsha testi uygulayın: 'bu adedin her nüshasının masasına gittiği bir okuyucu gösterebilir miyiz?' Gösterebiliyorsanız alım ihtiyaçtır, nüshalar kolilerde bekliyorsa; ödediğiniz şey gazete değil, gazeteye maaştır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: takip ihtiyacının ötesindeki abonelik, destek amaçlı alımdır.