Belediye şirketinin kafe şubeleri ruhsatsız çalışabilir mi?

Şart; hem de herkesten önce şart, çünkü ruhsatı veren otoritenin şirketi, ruhsatsızın en görünür örneği olamaz: 2024 denetiminde aynen, 'İstanbul Kitapçısı şubelerinden kitap-kafe temalı bazı işletmelerin İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI ALMADAN faaliyette bulunduğu' tespit edilmiştir. Çerçeve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliktedir: m.6, yetkili idareden usulüne uygun ruhsat alınmadan işyeri açılamaz; ruhsatsız açılan işyerleri yetkili idarece kapatılır; m.10, adresi ve işleticisi aynı olup birden fazla faaliyet konusu bulunan işyerine, ana faaliyet dalı esas alınarak tek ruhsat düzenlenir (kitap satışı + kafe hizmeti birlikteliğinin cevabı da budur); m.13, ruhsat sonrası denetimlerde noksanlık tespit edilirse on beş günlük tamamlama süreci işler: mevzuatın hiçbir maddesinde 'belediye şirketi muaftır' satırı yoktur, kafe; gıda hazırlayan, halka açık, sıhhi denetim gerektiren bir işletmedir: kimin tabelası asılı olursa olsun.

Analiz: (1) Ruhsat; tabela izni değil, güvenlik dosyasıdır: yangın önlemleri, hijyen şartları, havalandırma, imar-iskan uyumu, ruhsat süreci bu kontrollerin toplamıdır: ruhsatsız kafe; bu kontrollerin hiç yapılmadığı bir kamusal mekan demektir, bir gıda zehirlenmesi ya da yangın gününde 'ruhsatsız belediye işletmesi' başlığı: mali bulgudan çok daha ağır bir kurumsal faturadır (meclis-salonu-ruhsatsız ve şarj-istasyonu-ruhsat dosyalarının kafe sürümü: denetleyenin işletmesi, denetimin vitrini olmalıdır). (2) Çifte standart; zabıtanın elini bağlar: aynı caddede ruhsatsız çalışan özel kafeye işlem yapan zabıta, belediye şirketinin ruhsatsız şubesini görmezden gelirse: uygulama birliği ve idarenin tarafsızlığı tartışmaya açılır, özel işletmecilerin itiraz dilekçelerindeki en keskin cümle hazırdır: 'önce kendi şubenize bakın'. (3) Şirket cephesinde ticari riskler de birikir: ruhsatsızlık; kapatma riski yanında, sigorta ilişkilerinde, gıda kayıt-onay süreçlerinde ve olası kira-işletme devirlerinde pürüz üretir: şube yatırımı, hukuki temelsiz büyür. (4) Düzeltme; envanter + takvimdir: tüm şubelerin ruhsat durumu tek tabloda çıkarılır; ruhsatsızlar için başvuru-eksik giderme takvimi kurulur; yeni şube açılış prosedürüne 'ruhsat alınmadan açılış yapılmaz' kilidi konur, ve yetkili idarelerle (ilçe belediyeleri) süreç şeffaf yürütülür: kamu şirketi; kolaylık değil, örneklik istemelidir.

Yapılacaklar: (1) Envanter: tüm şubelerin ruhsat durumu (var-yok-eksik) listelenip yönetim kuruluna raporlansın. (2) Başvuru: ruhsatsız şubeler için ilgili idarelere ivedi başvuru yapılsın; m.10'daki ana faaliyet-tek ruhsat düzeniyle süreç yürütülsün; eksikler 15 günlük mekanizmada tamamlansın. (3) Prosedür: yeni şube açılışlarında ruhsat; kira-tadilat-açılış zincirinin ön şartı olarak iş akışına yazılsın. (4) Uyum kültürü: şirketin tüm işletme-izin yükümlülükleri (ruhsat, gıda kaydı, mesul müdür) yıllık uyum denetimiyle taransın.

Uygulama önerisi: her şube açılış toplantısında tek soruluk vitrin testi uygulayın: 'bu şubenin duvarında, açılış günü asılı bir ruhsat olacak mı?' Evetse işletme hem hukuka hem kuruma yakışır, hayırsa sattığınız kitapların arasında en çok aranan belge, kendi ruhsatınız olur; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: ruhsat alınmadan işyeri açılamaz, belediye şirketininki dahil.