Online bilet satış hakkı ihalesiz protokolle verilir mi?

Üç ayrı sorun; ve üçü de aynı kök hatadan filizleniyor, gelir getirici bir hakkın 'protokol' rahatlığıyla yönetilmesinden: 2024 denetiminde aynen, 'online bilet satımı işinin İHALE YAPILMAKSIZIN PROTOKOL ile bir firmaya verildiği', protokolün 'SÜRESİNİN BİTTİĞİ' ve 'protokolde bilet başına 1,90 TL komisyon yazmasına rağmen; 55 TL'lik biletten 2,20 TL, 110 TL'lik biletten 3,85 TL komisyon alındığı' tespit edilmiştir. Hukuki zemin 2886'dadır: m.1, belediyenin kira işleri bu Kanuna tabidir; m.4, taşınır-taşınmaz malların ve HAKLARIN kiralanması, 'kira' tanımının içindedir: on binlerce seyircinin biletini satma ve her satıştan komisyon toplama yetkisi, belediyenin gelir getirici bir hakkıdır: idare bunu ya kendi imkanlarıyla yürütür ya da 'rekabetin ve eşit muamele ilkelerinin sağlandığı bir ortamda İHALE eder': protokol; bu iki meşru yolun hiçbiri değildir.

Analiz: (1) İhalesizlik; komisyonu pazarlıksız bırakır: biletleme pazarı rekabetçidir, ihaleyle çıkılsa firmalar komisyon oranlarını aşağı yarıştırır, hatta idareye pay teklif eder: protokolle seçilen tek firma; oranı masada belirler, seyircinin cebinden çıkan her komisyon kuruşu, yarıştırılmamış bir fiyattır (bilet-satış-hakkı ve tek-firma-protokol dosyalarının sahne sürümü: gişenizin anahtarını, fiyatını yarıştırmadığınız birine vermeyin). (2) Süresi biten protokol; ilişkinin en tehlikeli halidir: yürürlükte metin bile yokken süren fiili işletim, komisyon denetiminin, sorumluluk maddelerinin, veri güvenliği taahhütlerinin tamamını dayanaksız bırakır: firma neye göre denetlenecek, bitmiş bir metne göre mi? (3) Komisyon aşımı; tespit edilebilir bir kamu-tüketici zararıdır: 1,90 TL yazan yerden 2,20-3,85 TL almak, protokol yürürlükte olsaydı açık ihlaldi; bitmişken de sebepsiz zenginleşmedir: satış adetleriyle çarpılan fark; hem seyirciden fazla alınan tutarın hem idarenin denetim boşluğunun rakamlı özetidir, iade-mahsup gündemi denetçiden önce idarece açılmalıydı. (4) Düzeltme paketi bellidir: fiili işletimin sonlandırılıp biletleme hizmetinin ihaleyle (komisyon oranı ve idare payı yarıştırılarak) verilmesi, aşımlı komisyonların hesaplanıp firma nezdinde takibi ve geçiş döneminde satışların kesintisiz sürmesi için kısa süreli, bedel-şartları net bir geçici düzen.

Yapılacaklar: (1) İhale: online biletleme hizmeti; komisyon oranı-idare payı-veri güvenliği şartlarıyla 2886 çerçevesinde ihale edilsin. (2) Fark hesabı: protokol dönemindeki satış adetleri üzerinden komisyon aşımları hesaplanıp firmadan talep edilsin; seyirci iadesi boyutu hukukça değerlendirilsin. (3) Geçiş: ihaleye kadar satışların dayanağı, süresi ve komisyonu net geçici sözleşmeyle kurulsun; süresiz-metinsiz fiili durum sonlandırılsın. (4) Denetim: bilet satış verilerinin (adet-tutar-komisyon) idareye düzenli raporlanması ve dönemsel komisyon denetimi sözleşme hükmü olsun.

Uygulama önerisi: gelir üreten her dijital hizmette tek soruluk gişe testi uygulayın: 'bu hakkın bedeli ve komisyonu en son hangi rekabetçi süreçte belirlendi?' Cevap bir ihale tarihiyse hak yönetiliyordur, cevap yıllar önceki bir protokolse; gişeniz, denetimsiz bir turnikeye dönüşmüştür; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: gelir getirici hak, ihalesiz protokolle devredilemez.