Süresi 2020'de biten EDS projesi 2024'te hala sürebilir mi?

Sözleşme yönetiminin durduğu, ilişkinin ise başıboş sürdüğü anlamına, 2024 denetiminde aynen: KDV hariç 12.084.621,87 AVRO proje bedelli EDS'nin, '01.02.2020 tarihinde tamamlanması gerekirken 31.12.2024 itibarıyla TAMAMLANMADIĞI' tespit edilmiştir; kronoloji de rapora dökülmüştür: 24.08.2017 sözleşme (7 ay kurulum + 12 ay bakım = 19 ay), 13.11.2017 işe başlama, 2018'de 120 iş günü süre uzatımı, 2020'de iş artışı ve 60 gün daha, nihai bitim: 01.02.2020; 'bu tarihten sonra herhangi bir SÜRE UZATIM KARARI OLMAMASINA RAĞMEN' iş; beş yıla yakın süredir açıktadır: sözleşme hukukunda bunun adı vardır, yüklenici temerrüttedir: temerrüdün karşılığı da bellidir, günlük gecikme cezası, süre-ceza sınırları aşıldığında fesih-teminat-yasaklama zinciri: hiçbirinin işletilmemesi; takvimsizliği idarenin tercihi haline getirir.

Analiz: (1) Süre uzatımsız geçen her gün; ya cezalıdır ya kararsızdır, üçüncü hal yoktur: meşru gecikme sebepleri varsa (idareden kaynaklı engeller, protokol tarafı Emniyetin süreçleri, mücbir sebep), bunlar belgeli süre uzatım kararlarına dönüşmeliydi: karar yoksa gecikme yükleniciye aittir ve ceza hesabı işler, ne uzatım ne ceza olan dosya: sözleşmenin iki tarafça da rafa kaldırıldığının, ama yükümlülüklerin havada asılı bırakıldığının kanıtıdır (EDS-pay ve süre-uzatımlarıyla-yaşatılan-sözleşme dosyalarının akıllı kent sürümü: takvimi olmayan iş, hesabı olmayan iştir). (2) Avro bedel; belirsizliği pahalılaştırır: kur hareketleri beş yılda proje ekonomisini tanınmaz hale getirir, hangi kurdan, hangi hakedişle, ne kadarlık iş kaldı: cevabı olmayan bir döviz taahhüdü; bütçe planlaması için kör bir yüktür. (3) Kamusal boyut; gecikmenin asıl faturasıdır: EDS, kırmızı ışık-hız ihlallerini denetleyen, Emniyetle protokollü bir trafik güvenliği yatırımıdır: kurulmayan her nokta; yazılamayan cezalar (belediye payı dahil gelir kaybı) ve önlenemeyen ihlaller demektir, beş yıllık sarkma, teknolojiyi de eskitir: 2017'nin şartnamesindeki cihazlar, 2025'in denetim ihtiyacını karşılamayabilir. (4) Yol ayrımı netleştirilmelidir: ya, gecikmenin sebepleri belgelenip (idare-protokol kaynaklıysa) usulünce süre uzatımı ve revize iş programıyla iş canlandırılır; ya da, yüklenici kusurundaysa ceza hesabı çıkarılıp fesih-tasfiye-teminat süreci işletilir: mevcut 'ne canlı ne ölü' hal, iki yolun da en kötüsüdür.

Yapılacaklar: (1) Durum tespiti: işin fiziki gerçekleşmesi, kalan imalatlar ve gecikme sebepleri (idare/yüklenici/protokol kaynaklı ayrımıyla) teknik raporla belgelensin. (2) Karar: sebep analizine göre ya belgeli süre uzatımı + revize takvim + hızlandırma planı; ya ceza-fesih-tasfiye süreci başlatılsın, 'kararsız devam' sonlandırılsın. (3) Mali hesap: 01.02.2020 sonrası dönem için ceza hesabı, ödenen hakedişler ve kur etkisi raporlanıp yönetime sunulsun. (4) Protokol yönetimi: Emniyetle devir-işletme protokolündeki karşılıklı yükümlülükler güncellenip projenin kamusal çıktısı (aktif EDS noktaları) takvime bağlansın.

Uygulama önerisi: uzun soluklu her projede tek soruluk nabız testi uygulayın: 'bu işin bugün geçerli bir bitim tarihi var mı ve o tarihi hangi karar belirliyor?' Tarih ve karar gösterilebiliyorsa sözleşme yaşıyordur, son geçerli tarih yıllar önce kalmışsa; elinizdeki şey proje değil, yönetilmeyen bir taahhüt kalıntısıdır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: süre uzatımı olmadan geçen dört yıl, sözleşme yönetiminin yokluğudur.