Şirket personeli bedelsiz olarak belediyede çalıştırılabilir mi?
2 yıl önce 2.619 görüntülenme Belediye Şirketleri ve İştirakler Cevaplandı
Soru
Hocam merhaba. Belediyemizin yüzde yüz sahibi olduğu şirketin 160 personeli; hiçbir sözleşme-hakediş düzeni olmadan ve belediye bütçesinden tek kuruş çıkmadan, belediyenin farklı birimlerinde fiilen çalışıyor. 'Sonuçta hepsi bizim, maliyet neyse şirkette' deniyor. Denetim bunu bulgu yaptı. Bedelsiz çalıştırmanın sakıncası ne, para zaten aynı ailede kalmıyor mu?
Kalmıyor; aynı ailede iki ayrı cüzdan var ve biri sessizce boşalıyor: 2024 denetiminde aynen, şirkete ait '160 KİŞİNİN, herhangi bir HUKUKİ DAYANAK OLMADAN ve bütçeden herhangi bir GİDER YAPILMADAN' belediyenin birimlerinde çalıştırıldığı tespit edilmiştir; raporun hukuki iskeleti de nettir: kamu personelinin kurumlar arası görevlendirme düzenlemeleri vardır, ama 'TTK'ya tabi, kurumlar vergisi mükellefi, kar amacı güden belediye şirketlerinde görevli personelin başka kurumlarda BEDELSİZ çalışabileceğine ilişkin HİÇBİR düzenleme yoktur'; TTK m.16-18, belediye şirketleri tacirdir ve basiretli davranmak zorundadır; üstelik 'şirketin ana sözleşmesinde, belediye hizmetlerinin bedelsiz karşılanmasına imkan veren hüküm de bulunmamaktadır': yani 160 kişilik ücret-SGK-yönetim maliyeti her ay şirket kasasından çıkarken; bu emeğin ürettiği hizmet belediyeye faturasız akmaktadır, bu; görevlendirme değil, şirketten belediyeye örtülü kaynak aktarımıdır.
Analiz: (1) Bedelsizlik; iki bilançoyu iki yönde bozar: şirkette, karşılığı olmayan personel gideri: zarar üretir, zarar sermaye kaybı (TTK m.376) sarmalına, oradan 'sermaye artırımıyla besleme' döngüsüne taşır, belediyede ise: gerçekte tüketilen işgücü hizmeti giderleşmez; belediyenin faaliyet maliyeti olduğundan düşük, hizmet tabloları gerçek dışı görünür (Çankaya-rücu ve İSPER-hakediş dosyalarının bedelsiz sürümü: faturasız emek, iki defterde birden yalan üretir). (2) Vergisel boyut; 'aile içi' savunmasını ayrıca cezalandırır: kurumlar vergisi mükellefi şirketin ilişkili kişiye (ortağı belediyeye) emsale aykırı bedelsiz hizmet vermesi, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı tartışmasının ders örneğidir: maliyet KKEG'ye dönüşür, şirket hem parayı hem vergi avantajını kaybeder. (3) Meşru model; kapının hemen yanındadır: 375 sayılı KHK ek m.20 düzeni, belediyenin şirketinden doğrudan hizmet alımı yapmasına, personel çalıştırılmasına dayalı işlerin sözleşme-hakediş-fatura zinciriyle yürütülmesine zaten izin verir: aynı 160 kişi; aynı birimlerde, bu kez bedeli belediye bütçesinden ödenerek çalışabilir, bedelsiz fiili durum, meşru modelin yalnızca evraksız ve hukuksuz gölgesidir. (4) Geçmişin hesabı da görülmelidir: bedelsiz dönemin personel maliyeti hesaplanıp belediyeden şirkete aktarılmalı (fatura-mahsup), İşçi hakları (kıdem-izin) yönünden fiili işveren tartışmasına karşı hukuki durum netleştirilmelidir.
Yapılacaklar: (1) Sözleşme: 160 personelin çalıştığı işler için belediye-şirket arasında doğrudan hizmet alımı sözleşmesi ve hakediş-fatura düzeni ivedilikle kurulsun. (2) Geriye dönük hesap: bedelsiz dönemin maliyeti (ücret+SGK+genel gider payı) hesaplanıp belediyeden tahsil-mahsup edilsin; şirket kayıtları ve vergisel boyut (KKEG-transfer fiyatlandırması) düzeltilsin. (3) Kural: şirket personelinin belediye birimlerinde ancak yazılı sözleşme-bedel düzeniyle görevlendirilebileceği iki tarafta da yazılı politika olsun. (4) İzleme: şirket personelinin fiili çalışma yerleri dönemsel raporlanıp sözleşme kapsamıyla eşleştirilsin.
Uygulama önerisi: şirket bordrosundaki her isim için tek soruluk fatura testi uygulayın: 'bu kişinin bu ayki emeği kime hizmet etti ve o hizmetin faturası kime kesildi?' İki cevap aynı adresi gösteriyorsa düzen sağlıklıdır, emek belediyeye, maliyet şirkete akıyorsa; ortada görevlendirme değil, ölçülmemiş bir kaynak transferi vardır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: şirket personeli, hukuki dayanaksız ve bedelsiz çalıştırılamaz.
Bu sorunun cevabı üyelerimize özeldir
Uzmanlarımızın verdiği cevabın tamamını görüntülemek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üyelik ücretsizdir.