Protokolle vaat edilen taşınmazlar devralınmadan bekletilir mi?

Alacağınız; ama takip edilmeyen her alacak gibi, hukuken savunması zorlaşan bir alacak olur, 2021 denetiminde aynen: protokole göre 'Belediyeye devredilmesi gereken taşınmazlardan 4 TANESİNİN DEVRİNİN HENÜZ ALINMADIĞI' ve 'Protokolün süresi 11.07.2019'da sona erdiğinden YÜRÜRLÜĞÜNÜN de sona erdiği' tespit edilmiştir. Kurgu net kurulmuştu: meclis kararına istinaden imzalanan üç yıl süreli protokolün 4'üncü maddesi, şirketin, ekli listedeki 20 taşınmazını, imzayı izleyen ÜÇ AY içinde şartlı bağışla bedelsiz devredeceğini; belediyenin ise bölgenin yol, enerji nakil, telekomünikasyon, atıksu-yağmursuyu altyapılarını inşa edeceğini bağlamıştı: yani ortada karşılıklı edimli bir denge vardı, belediye kendi edimini (altyapı harcamalarını) fiilen ve bütçesinden yerine getirirken, karşı edimin dört parçası tapuda beklemiş; süre dolunca da alacak; yürürlükte bir protokole bile dayanamayan askıda bir hakka dönüşmüştür.

Analiz: (1) Üç aylık devir hükmü; takvimli bir alacaktır, takvimsiz izlenmiştir: protokol imzalandığı gün, tapu servisinin önüne 'üç ay içinde 20 tapu' diye bir iş listesi düşmeliydi: 16'sı gelmiş, 4'ü gelmemişse, dördüncü ayda ihtar, altıncı ayda temerrüt süreci çalışmalıydı: yıllarca sessiz kalan idare; protokol süresinin ölümünü de seyretmiştir (Ataşehir-temlik ve tahsis-kaydı dosyalarının protokol sürümü: imzalanan haklar, tapuya işlendiği gün gerçek olur). (2) Sürenin bitmesi; edimleri değil, kolaylığı bitirir: belediyenin yaptığı altyapı geri sökülemez, karşı edim olan taşınmaz devri; sebepsiz zenginleşme-edimin ifası zemininde hala istenebilir: ama artık 'protokolün 4. maddesi' yerine dava-müzakere diliyle: yürürlükteyken bir yazıyla alınabilecek tapu, süreden sonra hukuk dosyası ister. (3) İştirakle ilişki; takibi gevşetmenin gerekçesi olamaz: 'nasılsa şirketimiz' rahatlığı, iki ayrı tüzel kişiliğin bilançolarını unutturur: taşınmazlar şirkette kaldıkça şirketin aktifinde belediyeye karşı bir yükümlülük olarak bile görünmeyebilir, konsolide resim çarpılır. (4) Çözüm iki koldan yürür: kalan 4 taşınmazın devrinin (ek protokol/temerrüt-ihtar/dava seçenekleriyle) tamamlatılması ve kurumsal ders olarak protokol alacakları için 'edim takip çizelgesi' standardının kurulması: her protokolde kim-neyi-ne zamana kadar sütunları ve aylık kontrol.

Yapılacaklar: (1) Devir operasyonu: kalan 4 taşınmaz için şirket nezdinde resmi talep-ihtar süreci başlatılsın; gerekiyorsa ek protokol veya yargı yoluyla devir tamamlansın. (2) Hesap dengesi: belediyenin yaptığı altyapı harcamaları ile devralınan-bekleyen taşınmaz değerleri karşılaştırmalı raporlansın; edim dengesi belgelensin. (3) Standart: protokollere edim takip çizelgesi ve gecikme halinde otomatik ihtar-yaptırım maddeleri konsun; süre bitiminden önce durum değerlendirmesi zorunlu olsun. (4) Envanter: diğer protokol-şartlı bağış alacakları taranıp bekleyen devirler tek listede izlensin.

Uygulama önerisi: karşılıklı edimli her protokolde tek soruluk terazi testi uygulayın: 'bizim edimimizin yüzde kaçı ifa edildi; karşı edimin yüzde kaçı tapuda-kasada?' İki oran birlikte yürüyorsa denge sağlıklıdır, sizinki yüzde yüz, karşınınki eksikse; protokol süreniz dolmadan alarm çalmalıdır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: devredilmesi gereken taşınmazlar süresinde devralınmamıştır.