Geçici kabul yapılmadan tesis hizmete açılabilir mi?

Riski; tesisi hukuken kimsenin teslim etmediği ve kimsenin teslim almadığı bir boşlukta işletmek, 2023 denetiminde aynen: 'yapımı gerçekleştirilen bazı yapım işlerinin GEÇİCİ KABULLERİ YAPILMADAN ve TESLİM TUTANAKLARI OLMADAN faaliyete açıldığı ve işletildiği' tespit edilmiştir. Usul Yapım İşleri Genel Şartnamesi m.41'dedir: iş sözleşme-eklerine uygun tamamlanınca yüklenici yazılı başvurur; yapı denetim görevlisi ön incelemeyle işin kabule hazır olup olmadığını tutanağa bağlar; hazırsa idare geçici kabul komisyonu kurar, hazır değilse eksik-kusurlu işler listesi ve yaklaşık bitim görüşü üç gün içinde idareye gönderilir: yani kabul; imza töreni değil, işin sözleşmeye uygunluğunun komisyon eliyle test edildiği, eksik-kusurların kayda geçtiği, sürelerin (ceza, teminat, garanti) mil taşlarının kurulduğu hukuki eşiktir: o eşik atlanıp tesis açılınca, bütün bu testler, kullanıcıların üzerinde yapılmaya başlanır.

Analiz: (1) Kabulsüz kullanım; eksik-kusur hanesini sıfırlar gibi gösterir: komisyonun göreceği nefaset kusurları, çalışmayan sistemler, eksik imalatlar, tesis kullanıma girince 'yıpranma mı, eksik mi' tartışmasına gömülür: yüklenici her kusura 'siz kullandınız' cevabını kazanır, idarenin en güçlü kozu olan kabul tutanağındaki eksik listesi, doğmadan ölür (montajsız-parça ve fiziki-tespit dosyalarının kabul sürümü: test edilmeden açılan tesis, kusurlarını kullanıcıya test ettirir). (2) Sorumluluk ve süre mimarisi çöker: geçici kabul tarihi, gecikme cezasının durduğu, teminat-garanti sürelerinin ve bakım devresinin başladığı, all-risk sigortasının bakım teminatına döndüğü tarihtir: kabulsüz işletmede bu saatlerin hiçbiri hukuken kurulmaz, bir hasar gününde 'sigorta hangi dönemdeydi, sorumluluk kimdeydi' sorusu cevapsızdır; iş sahipliği belirsiz tesiste kaza olursa hukuki zincir doğrudan idareye döner. (3) Ödeme tarafı da askıdadır: kesin hakediş, kesinti çözümleri, teminat iadeleri kabul zincirine bağlıdır, fiilen işletilen ama kabulü olmayan iş; muhasebede 'tamamlanmamış yatırım' olarak kalır: tablo, sahada çalışan tesisi bitmemiş gösterir. (4) Açılış baskısının meşru çözümü vardır: işin biten bağımsız bölümleri için kısmi geçici kabul; törensel açılış ile hukuki kabulün ayrıştırılması; ve zorunlu erken kullanım hallerinde durum tespit tutanağı + hızlandırılmış komisyon takvimi, hiçbiri 'tutanaksız açılış' kadar hızlı görünmez ama hepsi ondan hızlı biter.

Yapılacaklar: (1) Envanter: kabulsüz işletilen tesisler tespit edilip her biri için ivedi geçici kabul süreci (mevcut durum tespitiyle) başlatılsın. (2) Kural: 'geçici kabul tutanağı olmadan tesis faaliyete açılamaz' ilkesi iç talimata bağlansın; açılış organizasyonları kabul takvimine endekslensin. (3) Kısmi kabul: etaplı işlerde kısmi geçici kabul mekanizması sözleşmelere yazılsın. (4) Sorumluluk-sigorta: kabulsüz dönemde işletilen tesislerin sigorta-sorumluluk boşlukları hukuk birimince analiz edilip kapatılsın.

Uygulama önerisi: her açılış davetiyesinden önce tek soruluk tutanak testi uygulayın: 'bu tesisin geçici kabul tutanağı ve teslim tutanağı dosyada mı?' İkisi de varsa kurdele meşrudur, yoksa açtığınız şey tesis değil, sahipsiz bir sorumluluk alanıdır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: geçici kabul yapılmadan tesis işletilemez.