Sinema eğlence vergisinin %25 payını belediye nasıl izler?

Payın pasif alıcısı değil, hesabın aktif denetçisi olarak, 2018 denetiminde aynen: 'sinemalardan alınan eğlence vergisi tutarının NASIL HESAPLANDIĞINA DAİR belediyenin BİLGİ SAHİBİ OLMADIĞI' tespit edilmiştir. Düzenin şeması 2464'tedir: m.17-18, belediye sınırlarındaki eğlence işletmelerinin faaliyeti vergiye tabidir, mükellef işletendir; m.20, biletle girilen yerlerde matrah; eğlence vergisi hariç bilet bedeli olarak sağlanan GAYRİ SAFİ HASILATTIR; sinemaya özgü akış ise m.21'dedir: yerli-yabancı film gösterimlerinden hesaplanan vergi mal müdürlüğünde (emanet hesabında) toplanır, toplanan meblağın %75'i Kültür ve Turizm Bakanlığı Merkez Saymanlığına, %25'i ilgili BELEDİYEYE, tahsilini izleyen ayın 15'i akşamına kadar aktarılır: yani belediyenin payı; salonların beyan ettiği hasılatın doğruluğuna ve mal müdürlüğü hesabının işleyişine bağlıdır, hesabı bilmeyen belediye, payının doğruluğunu da bilemez.

Analiz: (1) 'Gelen parayı kaydetmek' izleme değildir: kaç salon faal, aylık bilet hasılatları ne mertebede, beyan edilen matrah sinema doluluk gerçeğiyle uyumlu mu, mal müdürlüğünden aktarım ayın 15'inde tam mı geliyor, bu soruların hiçbiri sorulmuyorsa: gelen tutar; doğruluğu test edilmemiş bir bağış gibidir, bulgunun özü, gelirin sahipsiz bırakılmasıdır (TJK-payı ve müze-payı dosyalarının sinema sürümü: pay alacaklısı, matrahın da takipçisidir). (2) Doğrulama kaynakları erişilebilirdir: işletmelerin ruhsat kayıtları (kaç salon-koltuk), yazarkasa-bilet sistemleri, mal müdürlüğüyle dönemsel mutabakat yazışması, sektör verileriyle makro kıyas, dört kaynaklı basit bir çapraz kontrol; beyan dışı hasılatı da geciken aktarımı da görünür kılar. (3) Takvim; faizin başlangıcıdır: ayın 15'i geçtiği halde gelmeyen pay, fer'ileriyle istenebilir bir alacaktır: mutabakatsız düzende gecikme fark edilmez, faiz hiç hesaplanmaz. (4) Yerli-yabancı ayrımı ve oran güncellemeleri izlenmelidir: sinema vergisinde oran-istisna düzenlemeleri dönem dönem değişmiştir, payın hesabına esas oranların güncel hali bilinmeden, aktarımın doğruluğu test edilemez: gelir servisinin masasında 'sinema payı dosyası' (mevzuat + salon envanteri + aylık mutabakat) durmalıdır.

Yapılacaklar: (1) Envanter: ilçedeki sinema işletmeleri (salon-koltuk-işletici) ruhsat kayıtlarından listelensin. (2) Mutabakat: mal müdürlüğüyle aylık tahsilat-aktarım cetveli düzeni kurulsun; ayın 15'i takibi ve geciken aktarımlar için faizli talep standart olsun. (3) Matrah testi: beyan edilen hasılatlar; salon kapasitesi-seans verileriyle dönemsel makul kıyasa tabi tutulsun; sapmalar vergi dairesi-mükellef nezdinde sorgulansın. (4) Kayıt: sinema payı bütçede ayrı ekonomik kodda izlenip yıllık gerçekleşme raporlansın.

Uygulama önerisi: her ayın 16'sında tek soruluk perde testi uygulayın: 'geçen ayın sinema hasılatına göre payımız ne olmalıydı ve hesabımıza ne geldi?' İki rakamı da söyleyebiliyorsanız gelir yönetiliyordur, yalnız ikincisini biliyorsanız payınız, başkasının hesap defterine emanettir; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: verginin nasıl hesaplandığı bilinmek zorundadır.