Büyükşehir payı bildirmeyince ilçe tahakkuk ve faizi nasıl kurar?

Elinizde; kanunla takvimlenmiş bir alacak ve o takvimi işletme yükümlülüğü var, 2024 denetiminde aynen: payların 'süresinde BİLDİRİLMEDİĞİ, bu sebeple TAHAKKUK KAYDININ zamanında yapılamadığı ve gecikmeden kaynaklanan FAİZ ve benzerinin tam gününe uygun HESAPLANAMADIĞI' tespit edilmiştir. Takvim mevzuatta yazılıdır: 2464 mükerrer m.97/a, belediye ve mücavir alan içindeki her türlü müzenin giriş ücretlerinin %5'i belediye payıdır; pay, tahsilini izleyen ayın 15'i akşamına kadar büyükşehir belediyesine ödenir ve büyükşehirce tahsil edilen bu payın %75'i, NÜFUSLARI ORANINDA ilçe belediyelerine dağıtılır; m.17-22, müşterek bahislerin aylık eğlence vergisi, izleyen ayın 20'sine kadar beyan edilip ödenir; 5216 m.23 zinciri tamamlar: kurumlar arası payların zamanında yatırılmaması halinde İller Bankası kesinti mekanizması ve gecikme zararlarında şahsi sorumluluk: yani ilçenin alacağı; büyükşehirin insafına değil, ay-gün belli bir akışa bağlıdır, bildirim gelmiyorsa alacaklı, veriyi istemek ve tahakkuku kurmak zorundadır.

Analiz: (1) Tahakkuk esası; 'para gelince kayıt' düzenine izin vermez: payın doğduğu ay bellidir, TJK beyanları, müze işletmecisi ödemeleri büyükşehir kayıtlarına girer girmez ilçenin payı hesaben doğar: ilçe; tutarı öğrenemediği için tahakkuksuz kalıyorsa, mali tabloları alacaklarını eksik gösterir ve faiz başlangıcı belirsizleşir: bulgunun iki bacağı da (tahakkuk + faiz) veri akışına bağlıdır, veri akışı da talep edilebilir bir haktır (Adana-TJK-payı dosyasının ayna yüzü: orada borçlu BŞB'nin dağıtmayışı yazılmıştı, burada alacaklı ilçenin izleyememesi yazılıyor: aynı zincirin iki ucu da bulgu üretir). (2) Faiz; gün hesabıyla haktır: m.97'nin 15'i, m.22'nin 20'si, faiz mili bu tarihlerde döner: 'küsuratıyla uğraşmayalım' yaklaşımı, alacağın fer'isini bağışlamaktır, kamu geliri, yuvarlanarak değil gününe göre istenir. (3) Veri talebi; kurumsal mekanizmayla kurulur: aylık pay bildirim cetveli (tahsilat-dağıtım-nüfus oranı hesabı) talebi, dönemsel mutabakat yazışması, cevap gelmezse 5216 m.23 kesinti başvurusu, ilçenin araç seti tamdır: kullanılmayan araç, denetimde ilçenin hanesine yazılır. (4) Muhasebe kurgusu basittir: bildirim-mutabakat verisiyle dönemsel tahakkuk (120/121 alacak kayıtları), tahsilatta mahsup, geciken dönemlere faiz tahakkuku, düzen kurulduğunda bilanço da faiz de kendiliğinden doğru akar.

Yapılacaklar: (1) Veri talebi: büyükşehirden aylık pay bildirim cetveli (müşterek bahis + müze payı; tahsilat-dağıtım-hesap detayıyla) resmi yazıyla ve süreklilik düzeniyle istensin. (2) Tahakkuk: gelen-derlenen verilerle geçmiş dönem payları tahakkuka bağlansın; eksik aktarımlar gün esaslı faiz hesabıyla talep edilsin. (3) Yaptırım yolu: ödeme-bildirim düzeni kurulamazsa 5216 m.23 İller Bankası kesinti mekanizması ve şahsi sorumluluk hükmü işletilmek üzere hukuk birimine taşınsın. (4) Rutin: pay alacakları aylık yaşlandırma-mutabakat raporuyla izlensin; bütçe gelir tahminleri bu veriye dayansın.

Uygulama önerisi: her ay kapanışında tek soruluk cetvel testi uygulayın: 'bu ay büyükşehirden payımıza dair tutar-hesap cetveli geldi mi; gelmediyse talep yazımız hangi tarihte çıktı?' İkisinden biri gösterilebiliyorsa takip diridir, ikisi de yoksa alacağınız, başka bir kurumun defterinde uyumaktadır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: bildirilmeyen pay, tahakkuksuz ve faizsiz kalamaz.