Komisyona gelmeyen üye yüzünden iptal edilen ihalenin masrafı kimden alınır?

İki ders, biri komisyon mekaniği, biri sorumluluk usulü: olayda görevlendirme yazısı ihaleden beş hafta önce tebliğ edilmiş; üye ihaleden önceki gün iki günlük rapor almış ve 'raporlu olduğu hususu ihale komisyon başkanına veya Destek Hizmetleri Müdürlüğüne BİLDİRİLMEMİŞ'; ihale günü 'komisyonun EKSİKSİZ toplanamaması sonucu iptal edilmiş' ve ilan giderleri kamu zararı olarak üyeden tazmin edilmiştir. Kurulun ilk tespiti mekaniği doğrular: 'ihale komisyonunun karar alabilmesi için EKSİKSİZ toplanması gerekir; bu amaçla her ASİL üye için bir YEDEK üye görevlendirilir', yedek; ancak asilin katılamayacağının bilinmesiyle devreye girer: bildirilmeyen mazeret, yedek mekanizmasını kilitleyip ihaleyi düşürmüştür. Ama Kurulun ikinci tespiti tazmini sorgular: üyenin 'Belediyenin zararına yol açacak İHMALDE veya KUSURLU harekette bulunup bulunmadığının tespitinin, 4734 m.60 kapsamında ve İDARİ SORUŞTURMA ile yapılması' gerekir, soruşturmasız, kusur analizi kurulmadan, iptalin faturasını doğrudan memura kesmek: sorumluluk hukukunun basamaklarını atlamaktır.

Analiz: (1) Komisyon üyeliği; pasif bir sıfat değildir: görevlendirmeyi tebellüğ eden üye, ihale takvimini kendi takvimi sayar: mazeret doğduğu an idareye bildirmek; yazılı bir kural hatırlatılmasa da görevin doğasındandır, 'raporu kaleme verdim, gerisi idarenin işi' yaklaşımı; hastalık iznini kurtarır ama ihale organizasyonunu kurtarmaz (tebellüğden-kaçınma ve görevlendirme-onayı dosyalarının komisyon sürümü: mazeretin bildirimi, mazeretin kendisi kadar önemlidir). (2) İdarenin de dersi vardır: komisyon kurgusunda 'ihale sabahı yoklama-teyit' rutini, asil üyelerin katılım teyidinin bir gün önce alınması, teyitsizlik halinde yedeklerin otomatik hazır edilmesi: tek kişinin sessizliğinin ihaleyi düşürmesini önler, Kurul; memurun 'beni kimse bilgilendirmedi, komisyon deneyimim yok' savunmasını bu kurumsal boşluğun aynası olarak kayda geçirmiştir. (3) Zararın şahsa yükletilmesi; kusur ispatına bağlıdır: iptal edilen ihalenin ilan gideri gerçek bir kayıptır, ama faturanın adresi; ancak ihmal-kusur tespitiyle kurulur: rapor gerçek mi, bildirim fiilen imkansız mıydı, idare teyit mekanizması işletti mi, bu sorular idari soruşturmanın konusudur: soruşturma atlanırsa tazmin hükmü temyizde sarsılır. (4) İhale güvenliği kolektiftir: asil-yedek listeleri, iletişim zinciri, mazeret bildirim talimatı ve gün öncesi teyit, dört adımlı basit bir protokol; hem ihaleyi hem memuru korur.

Yapılacaklar: (1) Protokol: komisyon görevlendirme yazılarına 'katılamama halinde derhal komisyon başkanına ve ihaleyi yürüten birime bildirim' yükümlülüğü açıkça yazılsın. (2) Teyit rutini: ihaleden bir gün önce asil üyelerden katılım teyidi alınması ve teyitsizlikte yedeğin hazır edilmesi standart olsun. (3) İptal halinde usul: ihale masraflarının şahıslardan tazmini gündeme gelirse önce idari soruşturmayla kusur tespiti yapılsın; soruşturmasız tazmin yoluna gidilmesin. (4) Eğitim: komisyon üyeliğine ilk kez görevlendirilenlere kısa bir bilgilendirme (toplanma-yedek-bildirim düzeni) verilsin.

Uygulama önerisi: her ihale sabahı tek soruluk yoklama testi uygulayın: 'bütün asil üyelerin bugün burada olacağı dün teyit edildi mi; edilmeyenin yedeği hazır mı?' Cevap evetse ihale tek kişinin sessizliğine rehin değildir, hayırsa iptalin faturası, soruşturma masasında kimin kusuru çıkarsa ona yazılacaktır; Kurulun dersi ikili ve nettir: komisyon eksiksiz toplanır, ama kusur, soruşturmayla ispatlanmadan kimseye ödetilemez.