Tahmini bedel için üç ayrı değerleme raporu almak israf mı?

Daire doğru bulmadı, sizin lehinize: kararda aynen, 'mevzuat hükümlerinde tahmin edilen bedelin belirlenmesi konusunda idareyi KISITLAYAN HERHANGİ BİR HÜKÜM OLMAMASI nedeniyle, üç değerleme hizmeti yerine BİR adet alınması gerektiği savında HUKUKİ İSABET BULUNMADIĞI' ve ödemelerin mevzuatına uygun olduğu belirtilerek ilişilecek husus bulunmadığına hükmedilmiştir. Dayanak 2886 m.9'dur: tahmin edilen bedel idarece tespit edilir veya ETTİRİLİR; işin özelliğine göre bedel veya hesabında kullanılacak fiyatlar, belediye, ticaret-sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur: madde; kaynak sayısına tavan koymaz, Daire de gerekçesini eklemiştir: değerlemede birden çok yöntem vardır ve seçilen yönteme göre tutar değişebilir, sürecin 'etkin, verimli, doğru ve hızlı' sonuçlanması için üç farklı rapor alınması; savurganlık değil, bedel isabetinin güvencesidir.

Analiz: (1) Tahmini bedel; ihalenin çıpasıdır, çıpaya yatırım israf değildir: 2886 ihalesinde oluşacak teklifler tahmini bedelle test edilir: düşük kalan tekliflerin reddi, bedelin savunulabilirliğine dayanır, tek rapora dayalı bedel; 'ya o rapor yanıldıysa' sorusuna açıktır: üç bağımsız raporun aralığı; hem bedeli sağlamlaştırır hem ihale sonrası 'ucuza verildi' eleştirisine karşı hazır cevaptır (jeotermal-tek-emsal ve muhammen-bedel dosyalarının ayna karşılığı: orada TEK dayanakla bedel kurmak eleştirilir, burada ÇOK dayanak aklanır: denetimin pusulası hep aynı yöne, isabetli bedele bakar). (2) 'Aynı mahiyette iş mükerrer alınmaz' kuralı; burada yanlış adrestedir: mükerrerlik eleştirisi, aynı ihtiyacın ikinci kez karşılanmasında anlamlıdır: değerlemede ise her rapor; farklı yöntem-varsayım setiyle ayrı bir teknik görüştür, üç görüş, tek ihtiyacın (doğru bedel) tamamlayıcı girdileridir: bilirkişi 'soruşturulması'nın çoğul doğası, maddenin metninde zaten vardır. (3) Sınır; ölçülülüktür: karar üç raporu aklamıştır, otuz raporu değil: taşınmazın değeri-önemi ile rapor sayısı-maliyeti orantılı olmalı; küçük bir dükkan kirası için çoklu değerleme, büyük bir ayni hak tesisi için tek rapor, ikisi de orantı sorunudur: gerekçe (işin büyüklüğü, yöntem çeşitliliği ihtiyacı) onay belgesinde yazılmalıdır. (4) Raporlar alındıktan sonra kullanılmalıdır: üç rapor alıp en düşüğünü sebepsiz esas almak, bu kez tersinden sorgu üretir: bedel; raporların analiziyle (yöntem karşılaştırması, uç değer elemesi) gerekçeli kurulmalı, komisyon tutanağına bağlanmalıdır.

Yapılacaklar: (1) Standart: önemli taşınmaz işlemlerinde çoklu değerleme raporu alınması; sayı ve gerekçenin onay belgesinde yazılması kurum standardı olsun. (2) Sentez: raporlar arasındaki farklar komisyonca analiz edilip tahmini bedelin hangi gerekçeyle kurulduğu tutanaklansın. (3) Ölçülülük: rapor sayısı-maliyeti, işlemin büyüklüğüyle orantılı planlansın; küçük işlemlerde m.9'daki diğer kaynaklar (oda-borsa-emsal) kullanılsın. (4) Arşiv: değerleme raporları ihale dosyasında saklanıp olası 'düşük bedel' iddialarına karşı savunma seti olarak hazır tutulsun.

Uygulama önerisi: her 2886 işleminde tek soruluk çıpa testi uygulayın: 'tahmini bedelimizi yarın bir itiraz karşısında kaç bağımsız dayanakla savunabiliriz?' Cevap birden fazlaysa bedel sağlam demirlenmiştir, Daire de aynı kanaattedir: bedel tespitinde idareyi kısıtlayan hüküm yoktur; isabet için alınan çoklu rapor, kamu zararı değildir.