Kent konseyi üzerinden derneklere taşınmaz tahsis edilir mi?

Çünkü kurgu; kanunun kapattığı kapıyı ara katla açmaya çalışıyor, 2024 denetiminde aynen: meclis kararlarıyla 'Kent Konseyine 4 adet taşınmaz tahsis edildikten sonra taşınmazlardan 3 adedinin Konsey tarafından DERNEKLERE tahsis edildiği' ve taşınmazların 'dernekler tarafından TAHSİS AMACINA AYKIRI kullanıldığı' tespit edilmiştir. Hukuki harita nettir: 5393 m.75/d, belediye taşınmazları; meclis kararıyla, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere, yalnız mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredilebilir veya en çok 25 yıl tahsis edilebilir, amaç dışı kullanımda tahsis iptal edilir; dernekler bu listede yoktur, m.75'in son fıkrası ve 5072 disipliniyle birlikte okunduğunda: belediyenin derneklere doğrudan taşınmaz tahsisi kapalıdır. Kent konseyinin desteklenme biçimi de kanunda ayrıca yazılıdır: m.76, belediye, konseyin faaliyetlerinin etkili ve verimli yürütülmesine yardım ve destek sağlar; Kent Konseyi Yönetmeliği m.16/A, bütçeden ödenek ayrılarak ayni ve nakdi yardım: yani konseye toplantı-çalışma mekanı sağlamak mümkündür, ama konseye tahsis edilen taşınmazın konsey eliyle derneklere dağıtılması: m.75/d'nin yasakladığı sonucu, m.76'nın etiketiyle üretmektir.

Analiz: (1) Ara tüzel yapı; yasağın rengini değiştirmez: belediye→dernek tahsisi yasaksa, belediye→konsey→dernek zinciri de yasaktır, denetçi zincire değil sonuca bakar: taşınmazı bugün fiilen kim, hangi amaçla kullanıyor? Cevap 'dernek, kendi faaliyeti için' ise; aradaki konsey katmanı, yalnız sorumluluğu bulanıklaştırmıştır (kent-konseyi-taşınmaz dosyasının önceki yılda da yazılması, 2023 raporunda aynı bulgu, ihlalin süreklileştiğini gösterir: tekrarlanan bulgu, ağırlaşan bulgudur). (2) 'Amaç dışı kullanım' çifte iptal sebebidir: konseye tahsisin amacı konsey faaliyetiydi, derneklere devirle amaç zaten aşılmıştır; derneklerin kullanımı da tahsis amacına aykırı kaydedilmiştir: m.75/d'nin açık hükmü gereği tahsis işleminin iptali gündemdedir, iptal edilmeyen her ay, bedelsiz kullandırmanın (ecrimisil boyutuyla) faturasını büyütür. (3) Sivil topluma destek; meşru kanallardan verilir: ortak hizmet projeleri (m.75/c'nin dar şartlarıyla), konseye m.16/A yardımı, kamuya açık tesislerin tarifeli kullandırılması, dernek faaliyetine mekan gerekiyorsa: bedelli kiralama (2886 ihalesiyle) her zaman açıktır, kapalı olan, kamusal taşınmazın belirli derneklere bedelsiz-ihalesiz aktarılmasıdır. (4) Konsey tarafında da ders vardır: konsey; kendisine tahsis edilen varlığı üçüncü kişilere devretme yetkisine hiç sahip değildir, konsey yönetiminin bu işlemi, kendi hukuki zeminini de aşmıştır.

Yapılacaklar: (1) İptal-tahliye: derneklerin kullanımındaki taşınmazlar için tahsis amacına aykırılık tespitiyle m.75/d gereği iptal süreci işletilsin; dernek kullanımları sonlandırılsın. (2) Ecrimisil: bedelsiz kullanım dönemleri için ecrimisil değerlendirmesi yapılsın. (3) Konsey desteği: konseyin gerçek mekan ihtiyacı m.76-m.16/A çerçevesinde (belediye binası içinde yer, ödenek) karşılansın; konseye tahsislerde 'üçüncü kişiye devredilemez' şartı yazılı olsun. (4) Dernek ilişkileri: derneklerle yürütülmek istenen işler ortak hizmet projesi şartları yönünden hukuk birimince süzülsün; mekan talepleri ihaleli kiralama kanalına yönlendirilsin.

Uygulama önerisi: konseye veya herhangi bir yapıya tahsis ettiğiniz her taşınmazda tek soruluk son-kullanıcı testi uygulayın: 'kapıdaki tabelada ve fiili kullanımda bugün kim var?' Cevap tahsisin muhatabıysa düzen yerindedir, cevap bir dernekse tahsisiniz, kanunun yasakladığı sonuca taşınmıştır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: kent konseyi vasıtasıyla derneklere taşınmaz tahsis edilemez.