Şirketten şartlı bağışlanan araçlar tescilsiz kullanılır mı?

Yarım kalmış bir bağış ve iki deftere de girmeyen bir filo olarak, denetimde aynen: 'şartlı bağış yoluyla tasarruf hakkı devredilen araçların mülkiyetinin Belediye adına TESCİL EDİLMEDİĞİ ve şartlı bağışın unsuru olan TEMLİK BORCUNUN yerine getirilmesi kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmediği'; ayrıca sözleşmede 'Kurumun gerçekleştirebileceği giderler arasında SAYILMAYAN bazı harcamaların İdare bütçesinden karşılanmasının şart olarak belirlendiği' ve araçların 'Belediyenin muhasebe kayıtlarında gösterilemediği' tespit edilmiştir. Hukuki çerçeve TBK'dadır: m.258, bağışlama; malvarlığından karşılıksız kazandırma üstlenmektir; m.290, koşullu, m.291, yüklemeli bağış mümkündür ve bağışlayan, yüklemelerin ifasını isteyebilir; 5393 tarafında m.59 bağışları gelir sayar, m.18 şartlı bağışın kabulünü meclise verir: yani bağışın tamamlanması, sözleşme + meclis kabulü + mülkiyet devri (tescil) + kayıt zinciridir: zincirin son iki halkası atlanınca ortada bağış değil, belirsiz bir kullandırma kalır.

Analiz: (1) Tescilsiz 'bağış'; iki bilançoyu da bozar: araçlar şirkette kayıtlı ama fiilen belediyede, şirket bilançosunda kullanmadığı varlıklar, belediye kayıtlarında görünmeyen taşıtlar: amortisman, sigorta, MTV, sorumluluk hangi tarafta olduğu her olayda yeniden tartışılır, kaza gününde 'aracın maliki kim' sorusu; protokol değil trafik tescili üzerinden cevaplanır (envanter-tescil ve şirket-araç-cezası dosyalarının bağış sürümü: mülkiyeti geçmeyen bağış, muhasebesi olmayan kullanımdır). (2) Şartların içeriği de denetlenir: bağış 'karşılıksız kazandırma'dır, sözleşmeye belediyenin mevzuaten yapamayacağı giderlerin yüklenmesi: bağışı, giderleri belediyeye taşımanın aracına çevirir, şirketten belediyeye araç, belediyeden şirkete mevzuat dışı gider: bu takas görünümü, iki tarafın da denetim riskini büyütür, meclis şartlı bağışı kabul ederken şartların hukuka uygunluğunu da süzmek zorundadır: yapılamayacak gideri şart olarak kabul etmek, o gideri meşrulaştırmaz. (3) 'Tasarruf devri' ara formülü; taşıt mevzuatını da bulanıklaştırır: belediyenin edinebileceği taşıtlar sayı-cins yönünden (237 sayılı Kanun ve cetveller) disiplinlidir, tescilsiz kullanılan şirket araçları bu disiplinin dışında bir gölge filo oluşturur: bağış yoluyla edinim de nihayetinde edinimdir ve aynı çerçevede görünür olmalıdır. (4) Tamamlama iki yönde de mümkündür: ya bağış gerçekten tamamlanır, noter satış-devir/tescil, meclis kabulü, taşınır kayıtları, hukuka aykırı şartların ayıklanması, ya da bağıştan dönülüp araçlar bedelli kiralama-tahsis düzenine bağlanır: askıda üçüncü bir yol yoktur.

Yapılacaklar: (1) Karar netliği: araç listesi çıkarılıp her araç için 'bağış tamamlanacak mı, iade mi' kararı verilsin; tamamlanacaklarda tescil-devir işlemleri ivedilikle yapılsın. (2) Şart temizliği: sözleşmedeki belediyenin yapamayacağı gider şartları hukuk birimince tespit edilip sözleşme tadiliyle çıkarılsın; bu şartlara dayalı yapılmış ödemeler varsa iade-mahsup süreci işletilsin. (3) Kayıt: devri tamamlanan araçlar taşınır kayıtlarına ve mali tablolara alınsın; sigorta-MTV-bakım sorumlulukları belediye üzerine kurulsun. (4) Usul: gelecekte şartlı bağışlarda 'meclis kabulü + şart hukukilik kontrolü + devir-tescil takvimi' üç adımlı zorunlu akış olsun.

Uygulama önerisi: kullandığınız her 'bağış' aracında tek soruluk ruhsat testi uygulayın: 'aracın tescil belgesinde bugün kim yazıyor?' Belediye yazıyorsa bağış tamamlanmıştır, şirket yazıyorsa kullandığınız şey bağış değil, kayıtsız bir emanettir; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: temlik borcu ifa edilmemiş, araçlar kayıtlarda gösterilmemiştir.