Taşıt envanteri ile trafik tescili uyuşmazsa ne olur?

Varlık yönetimi zafiyeti olarak, 2024 denetiminde aynen: 'idarenin taşıtlarına ilişkin ENVANTER kayıtları ile TRAFİK TESCİL kayıtlarında idare adına tescil edilmiş araç listesinin UYUŞMADIĞI' tespit edilmiştir. Çerçeve 5018'dedir: m.8, kaynakların kullanılması ve kayıtlarının doğruluğundan görevliler sorumludur; m.48, kamu mallarının edinme-yönetim-elden çıkarma işlemleri mevzuatındaki kurallarla, verimlilik-tutumluluk ilkesiyle yapılır ve aykırılıklardan mal yönetimine yetkili olanlar sorumludur; Karayolları Trafik Yönetmeliği de zinciri tamamlar: hurdaya çıkarma; tescil kaydının usulünce düşülmesiyle sonuçlanan bir işlemdir, düşülmeyen kayıt, hurdayı trafikte 'yaşıyor' gösterir.

Analiz: (1) İki liste; iki ayrı gerçeklik üretir: tescilde olup envanterde olmayan araç, 'nerede bu araç' sorusunun cevapsız halidir: kayıp mı, devredilip kaydı mı düşülmemiş, birim mi zimmetlemedi, hiçbiri bilinemez; envanterde olup tescili düşmeyen hurda ise, MTV tahakkukları, zorunlu sigorta yükümlülükleri ve olası ceza tebligatlarıyla ölmüş aracın faturasını yaşatır (taşınır-icmal-mizan dosyasının trafik sürümü: kurumun aracı; hem garaj defterinde hem devlet sicilinde aynı olmalıdır). (2) Fark; suistimalin de perdesidir: kayıt sistemleri örtüşmeyen idarede, aracın fiilen kimde olduğu, hangi plakalara yakıt alındığı, hangi araçların sahada çalıştığı denetlenemez: taşıt tanıma-yakıt verileri, kayıtsız listeye bağlanamaz. (3) Mutabakat; yılda bir günlük iştir: EGM tescil dökümü + taşınır kayıtları + fiili saha sayımı, üçlü karşılaştırma tablosu: her farkın gerekçesi (devir-hurda-satış-kayıp) belgeye bağlanır ve iki sicil eşitlenir. (4) Hurda süreci uçtan uca tamamlanmalıdır: hurdaya ayırma kararı → kayıttan düşme → tescil terkini → MTV ilişiğinin kesilmesi: zincirin son halkaları atlanınca, tasarruf edilen araç gider üretmeye devam eder.

Yapılacaklar: (1) Üçlü mutabakat: trafik tescil dökümü, taşınır-envanter kayıtları ve fiili sayım karşılaştırılıp fark listesi çıkarılsın; her fark belgeli gerekçeye bağlansın. (2) Terkin operasyonu: hurdaya ayrılan-satılan araçların tescil terkinleri ve MTV ilişik kesme işlemleri tamamlansın; tescilde görünüp bulunamayan araçlar için inceleme başlatılsın. (3) Süreç kilidi: araç edinme-devir-hurda iş akışlarına 'tescil işlemi tamamlandı' adımı zorunlu eklensin; işlem bitmeden dosya kapanmasın. (4) Rutin: yıllık envanter-tescil mutabakatı takvime bağlansın; sonuç üst yönetime raporlansın.

Uygulama önerisi: filonuz için tek soruluk ikiz sicil testi uygulayın: 'trafikteki listemizle garajdaki listemiz bugün kaç araç farklı?' Cevap sıfırsa filo kayıt altındadır, değilse aradaki her araç; ya kayıp bir varlık ya yaşayan bir ölü masraftır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: envanter ile tescil kayıtları uyuşmamaktadır.