Bağlı kuruluşun arsası tahsissiz kullanılabilir mi?

Usulsüz kullanım olarak, 2023 denetiminde aynen: 'tapuda kuruluş adına kayıtlı, arsa olarak görünen 10.170 m²'lik alanın HERHANGİ BİR TAHSİS İŞLEMİ BULUNMAKSIZIN, büyükşehir tarafından sosyal tesislerin bir bölümü olarak kullanıldığı' tespit edilmiştir. Yol haritası 5018 m.47'dedir: kamu idareleri; mülkiyetlerindeki taşınmazları birbirlerine bedelsiz TAHSİS EDEBİLİR, tahsise yetkili olan maliki idaredir; tahsis edilen taşınmaz amaç dışı kullanılamaz ve usul-esaslar yönetmelikle bellidir: yani kanun; kurumlar arası kullanım için meşru, bedelsiz ve basit bir kapı açmıştır, kapı dururken duvardan geçilmiş: kullanım fiilidir, hukuku yoktur.

Analiz: (1) 'Aynı aile' cümlesi tapuda hüküm doğurmaz: bağlı kuruluş; ayrı tüzel kişiliği ve ayrı bilançosu olan bir idaredir, 10 bin metrekarelik varlığın kayıtsız-belgesiz başka idarenin işletmesine girmesi: kuruluş bilançosunda 'arsa' görünen bir varlığın fiilen elden çıkması demektir, varlık yönetimi, envanter-değerleme ve olası gelir (kira-işletme) hesapları temelsiz kalır (SASKİ-tahsissiz-bina ve BELTUR-plaj dosyalarının bağlı kuruluş sürümü: kamu içi kullanım bile, kayıtla vardır). (2) Tahsissizlik; iki tarafı da korumasız bırakır: malik kuruluş; taşınmazının hangi amaçla, hangi sınırla kullanıldığını denetleyemez, kullanan idare ise; yatırım yaptığı zeminin hukuki güvencesinden yoksundur: tesise harcanan her lira, statüsü belirsiz araziye gömülür, ihtilaf günü iki idare de dosyasızdır. (3) Amaç ve bedel sorusu tahsisle çözülür: m.47 tahsisi bedelsizdir ama amaca bağlıdır, sosyal tesis kullanımı; tahsis kararında yazılır, amaç değişirse tahsis kalkar: kuruluş isterse tahsis yerine kiralama-işletme modeliyle gelir de üretebilir, seçenekleri değerlendirme hakkı, ancak usul işletilirse doğar. (4) Düzeltme geriye ve ileriye bakar: geriye, fiili kullanım döneminin değerlendirilmesi (ecrimisil-mahsup ihtiyacı, kuruluş organlarının kararıyla); ileriye, ya usulüne uygun tahsis kararı ya protokollü kiralama: fiili durum, iki temiz modelden birine oturtulmalıdır.

Yapılacaklar: (1) Tespit-envanter: kullanılan alanın sınırları, üzerindeki yapılar ve kullanım süresi tutanakla belirlensin; kuruluş kayıtlarında taşınmazın durumu şerhle izlensin. (2) Statü kararı: kuruluşun yetkili organında taşınmazın geleceği (m.47 tahsisi mi, bedelli kiralama-işletme mi) karara bağlansın; büyükşehirle yazılı işlem tamamlansın. (3) Geçmiş dönem: tahsissiz kullanım dönemi için bedel-ecrimisil değerlendirmesi hukuk görüşüyle yapılsın; sonuç karşılıklı mutabakata bağlansın. (4) Portföy taraması: kuruluşun diğer taşınmazlarında benzer fiili kullanımlar (kayıtsız işgal-kullanım) taransın; hepsi aynı usulle statüye kavuşturulsun.

Uygulama önerisi: kurumlar arası her kullanımda tek soruluk kapı testi uygulayın: 'bu kullanımın dayandığı tahsis kararının tarih ve sayısı ne?' Cevabı olan kullanım m.47'nin içindedir, cevabı olmayan kullanım, ne kadar kardeş kurumlar arasında olsa da işgaldir; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: tahsis işlemi bulunmaksızın kullanılamaz.