AYKOME gelir-giderleri bütçe dışında emanette izlenir mi?

Çünkü bütçenin dışında bir mali dünya kurulmuştur, 2018 denetiminde aynen: 'Alt Yapı Koordinasyon Merkezine ait GELİR VE GİDERLERİN 333 EMANETLER hesabında izlendiği ve KURUM BÜTÇESİNE DAHİL EDİLMEDİĞİ.' Çerçeve 5216'dadır: m.8, altyapı hizmetlerinin koordinasyonu için AYKOME kurulur ve ortak programa alınan altyapı hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için 'Alt Yapı Yatırım Hesabı' adı altında bir hesap oluşturulur: yani mevzuat; ortak yatırımların tanımlı bir hesapta ve kurallı biçimde yönetilmesini öngörür, bu, gelir ve giderlerin büyükşehirin bütçe-muhasebe düzeninin tamamen dışına çıkarılması demek değildir: emanet hesabına gömülen akış; bütçe birliği ve mali saydamlıkla bağdaşmaz.

Analiz: (1) Emanet; sahipli bekleyişin hesabıdır, işletme hesabı değil: 333'te durması gereken şey; kime iade-teslim edileceği belli tutarlardır, AYKOME'nin tahsil ettiği katılım bedelleriyle yaptığı altyapı harcamalarının burada dönmesi: gelirleri bütçe gelirinden, giderleri bütçe gideri ve ödenek disiplininden kaçırır, meclisin onayladığı bütçe; kurumun gerçek mali hacmini anlatmaz olur (108-bekleme-salonu ve gecekondu-fonu dosyalarının koordinasyon sürümü: her akış, niteliğine uygun hesapta ve bütçe çatısı altında yaşar). (2) Denetim ve önceliklendirme de bütçeyle gelir: ödenek yoksa harcama limiti yok; tertip yoksa amaç kontrolü yok, emanetten yürüyen giderde: kim, neye, hangi yetkiyle karar veriyor sorusunun kurumsal cevabı zayıflar: AYKOME'nin katılımcı yapısı; harcamanın bütçe hukukundan muaf tutulmasının gerekçesi olamaz. (3) Doğru mimari kurulabilir: AYKOME gelirlerinin bütçeye gelir kaydı; ortak yatırımlar için tertip-ödenek açılması ve Alt Yapı Yatırım Hesabı'nın bu düzenle ilişkilendirilmiş, yönetmeliğine uygun bir alt izleme olarak çalıştırılması, katılımcı kurumların paylarına ilişkin gerçek emanet nitelikli tutarlar varsa; yalnız o kısım emanette durur: toptan gömme yerine ayrıştırılmış kayıt. (4) Kesin hesap-raporlama etkisi: bütçe dışı akış; faaliyet raporu, kesin hesap ve meclis denetiminin de dışında kalır, bulgunun 'dayanak' niteliği, tabloların bütünlüğünün bozulmasındandır.

Yapılacaklar: (1) Akış analizi: AYKOME hesabındaki gelir-gider hareketleri nitelik bazında (katılım bedeli-yatırım harcaması-gerçek emanet) ayrıştırılsın. (2) Bütçeleştirme: gelirlerin bütçe geliri kaydı, ortak yatırımlar için tertip-ödenek düzeni kurulsun; geçmiş dönem hareketleri düzeltme kayıtlarıyla mali tablolara yansıtılsın. (3) Hesap düzeni: Alt Yapı Yatırım Hesabı; yönetmeliğine uygun, muhasebe planıyla ilişkilendirilmiş şekilde tanımlansın; 333 yalnız gerçek emanetler için kullanılsın. (4) Raporlama: AYKOME mali işlemleri; kesin hesap ve faaliyet raporlarında izlenebilir başlık olarak yer alsın.

Uygulama önerisi: koordinasyon hesapları için tek soruluk çatı testi uygulayın: 'bu hesabın gelir ve giderleri, meclisin onayladığı bütçenin neresinde görünüyor?' Görünüyorsa düzen bütçe birliğine uygundur, görünmüyorsa kurumun içinde bütçesiz ikinci bir idare çalışıyordur; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: gelir ve giderler bütçeye dahil edilmeden emanette izlenemez.