Birlik, üye belediyelerden katılım payını nasıl tahsil eder?

Vardır ve bulgu tam bunu göstermiştir, 2023 denetiminde aynen: 'üye belediyelerden alınan katılım paylarının ZAMANINDA VE TAM olarak tahsil edilmediği ve İLLER BANKASINDAN ZAMANINDA TALEP EDİLMEDİĞİ.' Çerçeve nettir: 5355 m.5, birlik tüzüğünde üyelerin kuruluş ve faaliyet giderlerine katılma payları ve tespit yönteminin yazılması zorunludur; emsal birliğin tüzüğü de yazmıştır (üye başına yıllık maktu paylar), buna rağmen üyelerin yıllar itibarıyla yüz binlerce liralık birikmiş borcu oluşmuş; ancak İller Bankası ile yazışma yapıldığında ilçe belediyelerinden alacaklar tahsil edilebilmiştir: yani etkili yol baştan beri oradaydı, üyelerin İller Bankası paylarından kesinti mekanizması; birlik onu yıllarca kullanmamıştır.

Analiz: (1) Tüzükteki pay; temenni değil, alacaktır: katılım payı; birliğin kanuni gelir kalemidir, tahakkuku tüzükle kendiliğinden doğar: 'nezaket yazısı' düzeni; alacağı ricaya çevirir ve birlik bütçesini üyelerin gönüllülüğüne bağlar, hizmet üreten birliğin nakit akışı, en borçlu üyenin insafına kalır (aidat-pay-aktarımı dosyalarının birlik sürümü: kamu tüzel kişileri arasında da alacak, takiple yaşar). (2) İlbank kesintisi; sistemin emniyet kemeridir: mevzuat; birliklerin üye paylarını, üyelerin genel bütçe vergi payları üzerinden kesinti yoluyla alabilmesine imkan tanır, emsalde tek bir yazışma turunun yıllardır biriken borçları çözmesi, mekanizmanın gücünün kanıtıdır: geç talep; sadece faizsiz-güncellenmemiş bir bekleyiş üretmiştir. (3) Büyük üyenin borcu ayrı yönetilmelidir: emsalde büyükşehirden olan alacak kesinti turunda da tahsil edilememiştir, büyük üyeye karşı da düzen aynıdır: tahakkuk-tebliğ-kesinti talebi ve gerekirse hukuki takip: birliğin meclisinde en güçlü üyenin borçlu olması; takibin askıya alınma gerekçesi olamaz, tersine, diğer üyelere karşı eşitlik bunu gerektirir. (4) Birlik yönetişimi boyutu: ödemeyen üyelerin tüzükteki hakları (oy-hizmetten yararlanma) ile borç durumu ilişkilendirilebilir; her meclis toplantısına üye borç tablosu sunulması, tahsilatın en etkili sessiz aracıdır.

Yapılacaklar: (1) Tahakkuk düzeni: her yıl başında üye bazlı katılım payı tahakkukları kayda alınıp tebliğ edilsin; ödeme takvimi tüzükle uyumlu duyurulsun. (2) Kesinti rutini: vadesinde ödenmeyen paylar için İller Bankası kesinti talebi standart süre (ör. vadeyi izleyen ay) içinde yapılsın, talep yazışmaları yıllık takvime bağlansın. (3) Birikmiş alacak: tahsil edilemeyen (özellikle büyük üyeden olan) alacaklar için mutabakat-ödeme planı, olmazsa hukuki takip süreci yürütülsün; alacak yaşlandırma tablosu meclise raporlansın. (4) Bütçe gerçekçiliği: birlik bütçesi, tahsil kabiliyeti kanıtlanmış gelir üzerine kurulsun; pay artışları tüzük usulüyle ve üye mutabakatıyla güncellensin.

Uygulama önerisi: birlik mali servisinde tek soruluk kemer testi uygulayın: 'vadesi geçen üye borcu için İlbank kesinti talebimiz hangi tarihte gitti?' Tarih yakınsa alacak yönetiliyordur, talep hiç gitmemişse birlik, kendi emniyet kemerini takmamıştır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: paylar zamanında tahsil edilmemiş, İller Bankasından zamanında talep edilmemiştir.