Protokolde karşı tarafın yükü belediyece üstlenilir mi?

Satır satır okunmuştur, 2023 denetiminde aynen: 'İdare ile üniversite arasında yapılan PROTOKOLE AYKIRI şekilde üniversite mensupları için EĞİTMEN ÇALIŞTIRILDIĞI' tespit edilmiştir. Protokolün dengesi açıktır: araziyi üniversite verir, tesisi belediye yapar-işletir; 'yapılacak spor tesislerinden faydalanacak üniversite öğrenci ve personeli için gerekli eğitmenleri ÜNİVERSİTE sağlayacak', belediye yalnız bunun dışındaki personeli görevlendirecek; tesis mesai sonrası ve hafta sonları halk kullanımına açık olacaktır. Uygulamada ise: tesisin işletme-temizlik-bakımı belediyenin büyük hizmet ihalesine dahil edilmiş; ayrıca doğrudan hizmet alımıyla 39 personel (16'sı eğitmen) istihdam edilmiş ve eğitmenlerin çalışma saatleri incelendiğinde 'tesisin halk kullanımına açık olmadığı zamanlarda çalıştırıldığı', yani yalnız üniversite mensuplarına hizmet verdikleri görülmüştür.

Analiz: (1) Protokol; imza günü değil, ifa boyunca yaşar: yükümlülük dağılımı protokolün özüdür, karşı tarafın edimini (eğitmen sağlama) yıllar içinde sessizce üstlenmek; protokolü fiilen tek taraflı değiştirmektir: belediye bütçesinden çıkan her eğitmen maaşı, üniversitenin bütçesinde kalması gereken bir giderdir (kaymakamlık-aracı ve BŞB-görevine-harcama dosyalarının protokol sürümü: kamu-kamu iş birliğinde de faturanın adresi, imzalı metindir). (2) Saat analizi bulgunun kanıt motorudur: eğitmenlerin mesaisi halka açık saatlere denk gelseydi 'mahalli müşterek hizmet' savunması tartışılabilirdi, denetçi tam bu yüzden saatleri incelemiştir: halka kapalı dilimde çalışan eğitmen; tanımı gereği yalnız üniversite topluluğuna hizmet eder, harcamanın beldeye dönük yüzü kalmaz. (3) İhale kapsamına gömülme ikinci katmandır: üniversite tesisinin işletme-bakımının belediyenin genel spor tesisleri ihalesine dahil edilmesi; bu gideri yüzlerce kalemin içinde görünmezleştirir, servis-güzergahı ve harcırah-kalemi dosyalarındaki teknikle aynıdır: başkasının gideri, büyük ihalenin içinde kaybolur. (4) Düzeltme; iş birliğini bozmadan yapılır: protokol masaya geri getirilir, ya üniversite eğitmen yükünü fiilen üstlenir ya da revize protokolle maliyet paylaşımı (eğitmen giderinin üniversiteden tahsili) yazılır; halka açık saatlerin fiilen işletildiği de denetlenir: iş birliğinin bedeli, tek tarafın sessiz sübvansiyonu olmamalıdır.

Yapılacaklar: (1) Maliyet dökümü: tesiste çalıştırılan personelin (özellikle 16 eğitmenin) dönem maliyeti ve saat dağılımı çıkarılsın; üniversite mensuplarına özgülenen hizmetin tutarı hesaplansın. (2) Protokol revizyonu: üniversiteyle görüşülerek eğitmen ediminin protokole uygun şekilde üniversiteye devri veya giderin üniversitece karşılanması (mahsup-tahsil) yazılı olarak kurulsun. (3) Halka açıklık denetimi: protokoldeki halk kullanım saatlerinin fiilen uygulandığı kayıtlarla (giriş verileri-program) doğrulansın; uygulanmıyorsa tesisin belediye hizmeti niteliği yeniden değerlendirilsin. (4) Portföy taraması: diğer kurumlarla yapılmış tesis protokollerinde yükümlülük-ifa uyumu aynı yöntemle (kim ne üstlendi-fiilen kim yapıyor) taransın.

Uygulama önerisi: protokollü her tesiste tek soruluk edim testi uygulayın: 'protokolde karşı tarafın yazdığı işi bugün fiilen kim yapıyor?' Cevap 'karşı taraf' ise iş birliği dengededir, 'biz' ise protokol, belediye bütçesine açılmış bir masraf kapısına dönüşmüştür; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: protokole aykırı şekilde eğitmen çalıştırılamaz.