Müze inşaatı 3/g alımlarıyla parçalanarak yaptırılır mı?

Bütünü görmüştür, 2024 denetiminde aynen: 'temel ihale usulleriyle yaptırılması gereken yer için gerekli inşaat, elektronik, elektrik vb. malzemelerin 3/g kapsamında İHALESİZ satın alındığı; yapım ve kurulum için gerekli İŞÇİLİK hizmetinin ise CİRO PAYLAŞIMI SÖZLEŞMESİNE dahil edildiği, bu çerçevede ASLINDA BİR YAPIM İŞİ OLAN müze inşaatı ve kurulumunun, temel ihale usulleri ile temel ilkelerin dışına çıkılarak ihalesiz temin edildiği.' Hüküm zinciri nettir: 4734 m.2, belediye şirketlerinin yapım işleri Kanun kapsamındadır; m.3/g, istisna; şirketin ticari-sınai faaliyeti çerçevesinde, mal ve hizmet üretimine yönelik alımlar içindir: yapım işi 3/g'nin konusu değildir, malzemeyi 3/g'den, işçiliği ciro sözleşmesinden geçirmek; yapım işini kağıt üstünde yok etmek, sahada inşa etmektir.

Analiz: (1) İşin niteliğini parçalar değil, bütün belirler: ortaya çıkan şey bir tesis ise, projesiyle, imalatıyla, montajıyla, iş yapımdır: aynı işi 'mal alımı + işçilik' diye ikiye bölmek, niteliği değiştirmez; sadece iki ayrı usulsüzlük üretir, malzeme cephesinde 3/g'nin kapsam aşımı, işçilik cephesinde bedeli ciro sözleşmesinin içinde eriyen ihalesiz yapım (22/d-parçalama ve harcırah-ihale-kalemi dosyalarının yapım sürümü: rejim, işin adına göre değil doğasına göre seçilir). (2) Ciro paylaşımına gömmenin ekstra maliyeti görünmezliktir: işçilik bedeli ayrı ihale edilseydi rekabetle fiyatlanacaktı, ciro sözleşmesine dahil edilince: maliyeti kimse bilmez, bedeli işletmecinin payına gömülür ve şirket; ne kadar ödediğini kendi tablolarında bile ayrıştıramaz, yapının maliyeti, gelecek yılların ciro paylarından sessizce ödenir. (3) 3/g disiplini şirketin can simididir, jokeri değil: istisna; şirketin ticari üretim zincirini hızlandırmak içindir, sabit tesis yatırımları, bina-müze inşaatları bu zincirin dışındadır: 3/g'yi yatırıma uzatan her uygulama, istisnanın kendisini tartışmaya açar. (4) Doğru kurgu baştan bellidir: müze; yapım ihalesiyle (projesine göre) yaptırılır; işletmesi ayrıca ciro paylaşımı-kira modeliyle rekabete açılır, iki sözleşme, iki ayrı yarış: karışım değil.

Yapılacaklar: (1) Maliyet ayrıştırması: müzenin gerçek yapım-kurulum maliyeti (3/g alımları + ciro sözleşmesine gömülü işçilik) hesaplanıp yönetim kuruluna raporlansın; emsal yapım fiyatlarıyla kıyas yapılsın. (2) Sözleşme analizi: ciro paylaşımı sözleşmesindeki işçilik-kurulum edimleri ayrıştırılsın; bedel-süre dengesinin şirket aleyhine kurulup kurulmadığı incelenip revizyon-sorumluluk değerlendirmesi yapılsın. (3) Rejim kuralı: 'sonuçta tesis ortaya çıkaran işler yapım işidir ve temel usullerle ihale edilir' kuralı; satın alma prosedürüne yazılsın, 3/g talepleri bu süzgeçten geçmeden onaylanmasın. (4) Gelecek yatırımlar: planlanan benzer projelerde yapım-işletme ayrımıyla ihale takvimi kurulsun.

Uygulama önerisi: her projede tek soruluk bütün testi uygulayın: 'bu alımların hepsi bittiğinde ortada yeni bir tesis olacak mı?' Olacaksa iş yapımdır ve adıyla ihale edilir, parçalara verilen adlar denetçiyi durdurmaz; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: aslında bir yapım işi olan iş, ihalesiz temin edilemez.