Şirket danışmanı izinsiz başka iştiraklere çalışabilir mi?

Görmüştür, 2024 denetiminde aynen: 'şirket ile hizmet sözleşmesi bulunan danışmanın, sözleşmesine aykırı olarak ŞİRKETİN İZNİ OLMADAN DİĞER İŞTİRAKLER ADINA hizmet verdiği.' Dosyanın üç katmanı vardır: yönetim kurulu; kişiyi genel müdür yardımcısı özlük haklarıyla danışman atamış ve kendi şirketi adına toplu iş sözleşmesi müzakere-imza yetkisi vermiştir; hizmet sözleşmesi ise açıktır, 'işverenin YAZILI İZNİ olmadan başka kuruluş veya şirkette çalışamaz, ortak olamaz veya görev alamaz'; buna rağmen incelemede: görev-sorumlulukların sözleşmede açıkça tanımlanmadığı ve yazılı izin bulunmadığı halde, danışmanın diğer iştirakler adına sendika görüşmelerine katılıp sözleşmeleri imzaladığı tespit edilmiştir.

Analiz: (1) 'Aynı aile' hukuku eritmez: her iştirak; ayrı tüzel kişilik, ayrı yönetim kurulu, ayrı bordrodur, bir şirketin maaşını ödediği kişinin mesaisi başka şirketlere akıyorsa: ödeyen şirket açısından karşılıksız gider, yararlanan şirketler açısından bedelsiz hizmet doğar, grup içi bile olsa bu akış; görevlendirme kararı, maliyet paylaşım protokolü ve faturalama olmadan örtülü kaynak transferidir (faizsiz-borç ve şirketler-arası-duvar dosyalarının insan kaynağı sürümü: emek de bir kaynaktır; şirketler arasında ancak belgeyle taşınır). (2) İmza; en ağır soru işaretidir: TİS gibi şirketi yıllarca bağlayan bir metni; o şirketten yetki belgesi düzeni kurulmadan imzalayan kişi, temsil hukukunda çifte risk üretir: imzalanan sözleşmelerin bağlayıcılığı tartışmaya açılır, uyuşmazlıkta 'yetkisiz temsil' savunması iki tarafın da elinde silaha döner. (3) Tanımsız görev, sınırsız görevdir: danışmanın hizmet sözleşmesinde görev-sorumluluk tanımının olmaması; bulgunun kök nedenidir, ne iş yapacağı yazılmayan kişinin nerede çalıştığı da denetlenemez: 'GM yardımcısı özlük haklı danışman' formülü; ücret düzeyi ile iş tanımı arasındaki boşluğu ayrıca sorgulatır. (4) Düzeltme yolu bellidir: grup içi ortak hizmet gerçek bir ihtiyaçsa, her iştirakin yönetim kurulundan görevlendirme-kabul kararı, yazılı izin, maliyet paylaşım anlaşması ve iştirak adına düzenlenmiş vekalet-yetki belgeleri: aynı kişi aynı işleri yapabilir; fark, her imzanın arkasında bir kararın durmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Yetki temizliği: danışmanın diğer iştirakler adına yürüttüğü iş ve imzaların envanteri çıkarılsın; ilgili iştiraklerin yönetim kurullarından geçmişe dönük değerlendirme-onay süreçleri hukuk görüşüyle yürütülsün. (2) Sözleşme revizyonu: danışmanın görev-sorumluluk tanımı, çalışma düzeni ve grup içi görevlendirme şartları (yazılı izin-karar-maliyet paylaşımı) hizmet sözleşmesine açıkça yazılsın. (3) Maliyet paylaşımı: diğer iştiraklere verilen hizmetin bedeli; adam-gün esaslı protokolle faturalanıp mahsuplaşılsın, geçmiş dönem için hesaplama yapılsın. (4) Grup kuralı: iştirakler arası personel-danışman kullanımının usulü (kim, hangi kararla, hangi bedelle) holding düzeyinde yazılı yönergeye bağlansın.

Uygulama önerisi: grup içi her görevlendirmede tek soruluk imza testi uygulayın: 'bu kişinin o şirket adına attığı imzanın arkasında, o şirketin yazılı kararı var mı?' Varsa düzen kuruludur, yoksa maaşı bir şirketin, mesaisi herkesin, sorumluluğu belirsizindir; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: şirketin izni olmadan diğer iştirakler adına hizmet verilemez.