Kendi plentini atılken dışarıdan asfalt alınır mı?

Demiştir, 2019 denetiminde rakam rakam: şantiyedeki plentin onaylı kapasite raporu 240 ton/saat × günlük 8 saat × 300 gün = 460.800 ton/yıl üretim imkanı gösterirken; yıl içinde üretim 304.766 tonda kalmış, buna karşılık aynı bölgeye 404.177 ton asfalt serilmiştir, yani yaklaşık 100 bin tonluk fark, üretim kapasitesi mevcutken üçüncü şahıslardan temin edilmiştir. Sonuç cümlesi yönetim dersi gibidir: 'bir üretim şirketi olan ve bu amaçla tüm altyapı yatırımını yapan şirketin, üretimleriyle asfalt ihtiyacını karşılaması esastır; teknik ve iş gücü kapasitesi mevcutken üretim yapılmadan üçüncü şahıslarca asfalt temin edilmesi, kapasitenin OPTİMAL KULLANILMADIĞINI göstermektedir.'

Analiz: (1) Atıl kapasite; iki kez ödenen faturadır: plentin yatırımı, personeli ve sabit giderleri üretim olsa da olmasa da işler, kapasite boş kaldıkça birim maliyet şişer; aynı anda dışarıya ödenen her ton, içeride üretilebilecek tonun piyasa fiyatlı ikamesidir: şirket; kendi tesisinin sabit giderini ve rakibinin kar marjını aynı yıl içinde birlikte öder (5018 m.8'in etkinlik-ekonomiklik-verimlilik üçlüsünün üretim sürümü: yatırım; kullanım oranıyla savunulur, varlığıyla değil). (2) 'Standart-lojistik' savunması ölçüm ister: TSE gerekleri ve saha-sevk zorlukları gerçek olabilir, ama savunma; duygu değil veri ister: plentin fiili çalışma saatleri, duruş nedenleri (arıza-bakım-hammadde-ekip), sevk mesafeleri ve dış alım kararlarının gerekçe tutanakları, bu kayıtlar yoksa 'lojistik' kelimesi, planlamasızlığın örtüsüdür. (3) Karar kuralı yazılı olmalıdır: hangi durumda içeriden, hangi durumda dışarıdan, mesafe-termin-maliyet eşiklerine bağlı yazılı bir tedarik kuralı kurulmadan; her şantiye şefinin günlük tercihi, yıl sonunda denetçinin tablosuna dönüşür: dış alım; kural gereği istisna olmalıyken fiilen alışkanlık olmuştur. (4) Kapasite raporuyla barışık planlama: yıllık serim programı; plent kapasitesine göre üretim takvimine çevrilir, bakım pencereleri, hammadde stoku ve ekip vardiyaları bu takvime bağlanır: üretim hedefi konmayan tesiste kapasite raporu, duvardaki çerçevedir.

Yapılacaklar: (1) Kapasite analizi: plentin fiili çalışma saatleri-duruş nedenleri-birim maliyetiyle yıllık kapasite kullanım raporu hazırlansın; dış alımların gerekçe ve maliyet kıyası (iç üretim maliyeti vs dış alım fiyatı) tabloya bağlansın. (2) Tedarik kuralı: iç üretim önceliği ve dış alımın istisna şartları (kapasite doluluğu-termin-mesafe eşikleri) yönetim kurulu kararıyla yazılı kurala bağlansın; dış alım onayları gerekçeli olsun. (3) Üretim planı: yıllık serim programına bağlı plent üretim takvimi, bakım planı ve hammadde tedarik planı birlikte kurulup aylık gerçekleşme takibi yapılsın. (4) Performans göstergesi: kapasite kullanım oranı; şirket faaliyet raporunun ve yönetici değerlendirmesinin standart göstergesi olsun.

Uygulama önerisi: her dış asfalt alımında tek soruluk baca testi uygulayın: 'bu tonajı sipariş ederken bizim plentin bacası neden tütmüyordu?' Cevap belgeli bir zorunluluksa alım savunulur, cevap yoksa şirket, kendi tesisine rakip olarak alışveriş yapıyordur; ve denetçi bunu iki rakamla yazar: 460 bin tonluk kapasite, 304 bin tonluk üretim.