Şirket işçi alım ilanını İŞKUR'a bildirmek zorunda mı?

Zorunlu, 2024 denetiminde aynen: 'şirkete personel temini kapsamında yapılan işçi alım ilanlarının TÜRKİYE İŞ KURUMU'NA BİLDİRİLMEDİĞİ.' Dayanak, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in kapsam maddesindeki iki cümlelik dengedir: belediyelerin TTK'ya göre kurduğu şirketler için Yönetmelik'in (merkezi ilan-sınav-kura) hükümleri uygulanmaz, 'kapsam dışıyız' tespiti buraya kadar doğrudur; 'ANCAK, bu kapsamdaki işçi alım ilanlarının KURUMA BİLDİRİLMESİ ZORUNLUDUR': ilanlar İŞKUR sitesinde ve uygun araçlarla kamuoyuna duyurulur; kurumlar ayrıca işçi alımının adil ve şeffaf yapılmasını sağlayacak diğer tedbirleri alır, muafiyetin ilk yarısını okuyup ikinci yarısını atlamak, bulgunun ta kendisidir.

Analiz: (1) Bildirim; sınav-kura değildir, pencere açmaktır: şirket; adayını kendi usulüyle seçmeye devam eder, değişen tek şey, iş imkanının herkesin görebildiği bir panoda duyurulmasıdır: bildirilmeyen alım; fiilen yalnız 'haberi olanların' başvurabildiği bir alımdır, kamu kaynağıyla yaratılan istihdamın kapısı, tanıdık çevresine daralır (şirket-istihdam-disiplini ailesinin duyuru rafı: şeffaflığın ilk adımı, ilanın kendisidir). (2) 'Duyumla alım' iki riski birden taşır: hukuki cephede yönetmeliğin açık emrine aykırılık; yönetim cephesinde ise kayırma görünümü, işe girenlerin listesi denetimde hep okunur: ilansız dönemde işe girenlerin profili, savunması olmayan bir tabloya dönüşür. (3) 'Diğer tedbirler' satırı boş bırakılmasın: yönetmelik; bildirimin ötesinde adil-şeffaf alımı sağlayacak tedbirleri de ister, başvuru koşullarının önceden ilanı, değerlendirme kriterlerinin yazılılığı, mülakat-komisyon tutanakları: bunlar kurulmadan bildirim tek başına vitrin kalır. (4) Uygulama kolaydır: İŞKUR işveren portalından ilan girişi dakikalar sürer, 'zorunluluğu bilmiyorduk' savunmasının maliyeti, beş dakikalık işlemin tasarrufundan her zaman büyüktür.

Yapılacaklar: (1) Süreç kuralı: şirket İK prosedürüne 'her işçi alımı öncesi İŞKUR bildirimi + şirket sitesinde eş zamanlı ilan' zorunlu adımı yazılsın; bildirim çıktısı personel dosyasına konsun. (2) Geçmiş dökümü: bildirimsiz dönemde işe alınan personel listesi (tarih-pozisyon-alım yöntemi) çıkarılıp yönetim kuruluna raporlansın; sorumluluk değerlendirmesi yapılsın. (3) Alım standardı: başvuru şartları, değerlendirme kriterleri ve komisyon-tutanak düzeni yazılı işe alım yönergesine bağlansın, 'adil ve şeffaf tedbirler' satırı belgeyle karşılansın. (4) Grup uyumu: belediyenin diğer şirketlerinde de aynı bildirim-ilan düzeninin işleyip işlemediği kontrol edilsin.

Uygulama önerisi: her işe alım dosyasında tek soruluk pano testi uygulayın: 'bu pozisyonu, şirketle hiç bağı olmayan bir vatandaş nereden görebilirdi?' Cevap 'İŞKUR ilanından' ise kapı herkese açıktır, cevap yoksa alım, duyanlar arasında yapılmıştır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: işçi alım ilanlarının Kuruma bildirilmesi zorunludur.