Belediye şirketi Sayıştay'a hesap vermezse ne olur?

Karşılığı, denetim raporunun bizzat kendisidir, 2021 denetiminde aynen: 'Şirket, Usul ve Esaslar'ın 5, 6 ve 7'nci maddelerinde belirtilen SÜRE ve USULDE hesap dönemine ait DEFTER VE MALİ TABLOLARINI SAYIŞTAYA VERMEDİĞİ.' Çerçeve tartışmasızdır: Sayıştay denetimi; tabi olunan diğer mevzuata bakılmaksızın, idare, kuruluş, işletme, bağlı ortaklık ve şirketler dahil, kapsamdaki tüm birimleri içerir; Usul ve Esaslar m.5 verilecek defter-tablo-belgelerin çeşitlerini, m.6 yerini ve sürelerini sayar; m.7 ise yöntemi kurar: belgeler yetkili ve sorumlularca elektronik imzalanıp web portal aracılığıyla gönderilir ve hesap verme sorumluluğu; 5018'e tabi olmayan idarelerde üst yönetici ile muhasebe yetkilisindedir, 'özel hukuk şirketiyiz' savunması; kapsam maddesinin ilk cümlesinde erir.

Analiz: (1) Hesap vermek; denetimin ön şartı değil, kendisidir: kamu kaynağı kullanan her yapı; o kaynağın hesabını verilebilir kılmakla yükümlüdür, defterini vermeyen şirket; denetimi geciktirmez, denetime direnmiş olur: bu tablo, raporun en görünür yerine yazılır ve şirketin bütün diğer işlemleri üzerine bir güvensizlik gölgesi düşürür, verilecek hesabı olmayanın, vermemek için sebebi olmaz. (2) Sorumluluk kişiseldir ve isimlidir: m.7'nin adres gösterdiği üst yönetici ve muhasebe yetkilisi; 'kurum vermedi' anonimliğine sığınamaz, süresinde verilmeyen her belge; bu iki imzanın hanesine işler: mevzuat, gecikmenin ve vermemenin yaptırım süreçlerini de bu kişiler üzerinden yürütür. (3) Vergi beyanı, Sayıştay hesabının yerine geçmez: vergi dairesine beyanname; vergisel yükümlülüktür, Sayıştay'a hesap; kamu kaynağının denetimi yükümlülüğüdür: ikisi ayrı muhataplara, ayrı formatlarda, ayrı amaçlarla verilir, biri diğerini ikame etmez (şirket-denetim-kapsamı ailesinin usul rafı: kamu şirketi, iki dünyanın da defterini tutar). (4) Kurumsal kök neden çoğu kez basittir: portal yetkilendirmesi yapılmamış, e-imza alınmamış, takvim kimsenin görev tanımında değil, çözüm de o kadar basittir: sorumlular belirlenir, takvim yıllık mali kapanış planına yazılır, gönderim teyitleri dosyalanır.

Yapılacaklar: (1) Acil gönderim: verilmeyen döneme ait defter-mali tablo-belgeler Usul ve Esaslar formatında derhal portala yüklensin; gecikme gerekçesi yazılı olarak kayda geçsin. (2) Yetki-altyapı: portal kullanıcı yetkilendirmeleri ve e-imza temini tamamlansın; üst yönetici ve muhasebe yetkilisinin sorumluluğu yazılı görev tanımına işlensin. (3) Takvim: Sayıştay bildirimlerinin süre tablosu (hangi belge-hangi tarih) yıllık mali takvime eklensin; gönderim teyitleri denetim dosyasında saklansın. (4) Grup taraması: belediyenin tüm şirket-iştiraklerinde aynı yükümlülüğün yerine getirilip getirilmediği kontrol edilsin; aksayanlar için aynı düzen kurulsun.

Uygulama önerisi: her hesap dönemi kapanışında tek soruluk portal testi uygulayın: 'bu yılın defter ve tablolarının Sayıştay portalına yüklendiğine dair teyit çıktısı dosyada mı?' Varsa hesap verilmiştir, yoksa şirket, denetime kapalı bir kara kutudur; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: defter ve mali tablolar süresinde ve usulünde verilmemiştir.