Belediye coğrafi verilerini ulusal platforma aktarmalı mı?

Vardır ve 2024 denetiminde aynen yazılmıştır: 'sorumluluk matrisinde yer alan, iş sonu projeleriyle verileri oluşan yapım işlerine konu BİNA ve JEOLOJİ temalarına ait coğrafi veri setlerinin ve METAVERİLERİN Ulusal Coğrafi Veri Portalına aktarılmaları konusunda güncellemelerin YAPILMADIĞI.' Çerçeve; 49 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (2019) ile kurulan Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi düzenidir ve TUCBS Kurulu kararları takvimi de koymuştur: yerel yönetimlerce üretilen coğrafi verilerin Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisine eklenmesi; tasnif dışı verilerin açık veri haline getirilmesi; standartlara uygun, güncel-doğru verilerin resmi işlemlerde kullanılabilir kılınması ve üretim anında metaverilerin oluşturulup Metaveri Portalına kaydı, yani 'kendi sistemimizde duruyor' cümlesi; yükümlülüğün yarısını bile karşılamaz: veri; üretildiği yerde değil, ulusal platformda paylaşıldığında görevini tamamlar.

Analiz: (1) CBS yükümlülüğü iki katmanlıdır: birinci katman sistemi kurmak ve veri üretmektir (kent bilgi sistemi dosyası); ikinci katman, bu bulgunun konusu, üretilen verinin standartla, metaverisiyle, ulusal matrise uygun paylaşımıdır: ikincisi yapılmadığında belediye verisi; ülke ölçeğindeki planlama-afet-altyapı analizlerinin dışında kalan bir adaya dönüşür. (2) Bina ve jeoloji temalarının ağırlığı tesadüf değildir: bina envanteri ve zemin (jeoloji-jeoteknik) verileri; afet risk yönetiminin temel girdisidir, deprem gerçeğinde, hangi binanın hangi zeminde oturduğu bilgisinin ulusal sistemde güncel olmaması; yalnız bir formalite eksiği değil, risk analizlerini besleyen damarın kesilmesidir: iş sonu projesi arşivde dururken platformda görünmeyen her yapı; karar vericiler için yok hükmündedir. (3) Metaveri; verinin kimliğidir: hangi veri, ne zaman, hangi yöntemle, hangi doğrulukla üretildi, metaveri kaydı olmadan paylaşılan veri; kullanan için güvenilmezdir: kurul kararının 'üretim anında metaveri' kuralı; sonradan toplu kayıt yapmanın imkansızlığından doğmuştur, veri üretim süreçlerine gömülmeyen kayıt disiplini, her yıl büyüyen bir açık bırakır. (4) İş; tek seferlik aktarım değil, yaşayan bir akıştır: her yapı ruhsatı-iskan-altyapı işi yeni veri üretir, aktarım rutini (kim, hangi sıklıkla, hangi formatta) yazılı görevlendirmeyle kurulmadıkça; bugün kapatılan açık altı ay sonra yeniden açılır.

Yapılacaklar: (1) Envanter-eşleştirme: sorumluluk matrisinde belediyeye düşen veri temaları listelenip mevcut veri setleriyle karşılaştırılsın; eksik-güncel olmayan temalar tespit edilsin. (2) Aktarım operasyonu: bina-jeoloji başta olmak üzere veri setleri standartlara uygun hazırlanıp portala aktarılsın; metaveri kayıtları tamamlansın. (3) Süreç entegrasyonu: yapım işi kabul aşamasına 'iş sonu projesinin CBS verisi üretildi ve platforma aktarıldı' kontrol satırı; imar-fen işleri-bilgi işlem arasında veri akış protokolü kurulsun. (4) Görevlendirme: TUCBS yükümlülüklerinin takibi (kurul kararları-format değişiklikleri) bir birime yazılı görev olarak verilsin; yıllık uyum durumu üst yönetime raporlansın.

Uygulama önerisi: CBS'nizde tek soruluk ada testi uygulayın: 'ürettiğimiz son bina verisini, ulusal portalda arayan biri bulabilir mi?' Bulabiliyorsa yükümlülük çalışıyordur, bulamıyorsa veriniz kurum içi bir arşivdir; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: veri setleri ve metaveriler ulusal portala aktarılmamıştır.