Kamu hizmeti giderinin KDV'si indirim konusu yapılır mı?

Vardır ve 2024 denetiminde görüş dayanağı olarak yazılmıştır: 'iktisadi faaliyetleri DIŞINDA yürütülen hizmetler kapsamındaki bir kısım giderlere ilişkin KDV'nin İNDİRİM KONUSU YAPILDIĞI; bu nedenle 190 Devreden KDV Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı.' Çerçeve üç metinde kuruludur: 3065 m.1/3-g, belediyelerin yalnız ticari-sınai-zirai-mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri KDV'ye tabidir; KDV Genel Uygulama Tebliği, kuruluş amacına uygun (kamu hizmeti niteliğindeki) teslimler verginin konusu dışındadır; MİBMY m.153 ise indirim kapısını tarif eder: bedel karşılığı satmak üzere üretilen mal-hizmetin girdilerine ödenen KDV indirilebilir, kamu hizmeti üretiminde NİHAİ TÜKETİCİ olarak alınan mal-hizmetin KDV'si indirilemez; gider veya varlığın maliyetine eklenir.

Analiz: (1) Belediyenin iki şapkası vardır: su satışı, sosyal tesis, kiralık işyeri gibi iktisadi faaliyetlerde belediye mükelleftir ve bu faaliyetlerin girdi KDV'si indirim hakkıdır; park-yol-temizlik gibi kamu hizmetlerinde ise belediye son tüketicidir, market müşterisinin fişindeki KDV'yi devletten isteyememesi gibi, belediye de kamu hizmeti alımının KDV'sini indiremez: her faturayı 191'e atan muhasebe; iki şapkayı tek şapka sanmaktadır. (2) Kabarık 190 bir servet değil, semptomdur: yersiz indirimler; hiç mahsup edilemeyecek bir 'devreden KDV' dağı biriktirir, bilançonun aktifinde duran bu tutar; gerçek bir alacak değil, muhasebe köpüğüdür: tam bu yüzden bulgu, mali tabloların doğruluğunu bozan dayanak grubundadır (190-hiç-çalıştırılmamış dosyasının ayna görüntüsü: orada hak kullanılmıyordu, burada olmayan hak kullanılıyor). (3) Ayrımın tekniği eşleştirmedir: her alım faturası 'hangi faaliyetin girdisi' sorusuyla kodlanır, iktisadi işletme girdisi → 191; kamu hizmeti girdisi → KDV dahil maliyet: her iki alanda ortak kullanılan girdilerde (elektrik, akaryakıt) makul bir dağıtım anahtarı yazılı olarak kurulur, kod yoksa ayrım rastgeledir. (4) Beyan boyutu unutulmasın: yersiz indirimler KDV beyannamelerine de yansımıştır, vergi dairesi nezdinde düzeltme gereği ve olası cezalı tarhiyat riski; mali hizmetlerin YMM-vergi danışmanıyla analiz etmesi gereken ikinci cephedir.

Yapılacaklar: (1) Faaliyet-gider eşleştirmesi: iktisadi işletme faaliyetleri listelenip her birinin doğrudan girdileri tanımlansın; alım belgelerine 'iktisadi/kamu hizmeti' kodu zorunlu alan olarak eklensin. (2) 190-191 temizliği: geçmiş kayıtlarda yersiz indirilen KDV'ler tespit edilip ilgili gider-varlık maliyetlerine aktarma kayıtlarıyla düzeltilsin; 190 bakiyesi gerçek indirilebilir tutara çekilsin. (3) Beyan düzeltmesi: vergi dairesiyle mutabakat ve gerekli düzeltme beyannameleri mali müşavir görüşüyle verilsin. (4) Ortak girdi anahtarı: iki alanda kullanılan girdiler için dağıtım oranı (sayaç-alan-tüketim bazlı) yazılı usule bağlansın; yıl sonu kontrolünde bu anahtarın uygulanması test edilsin.

Uygulama önerisi: her faturada tek soruluk şapka testi uygulayın: 'bu alımı, para kazandığımız bir işin girdisi olarak mı kullanıyoruz?' Evetse KDV indirilir, hayırsa belediye son tüketicidir, KDV maliyettir; ikisini karıştıran kayıt düzenini denetçi tek cümleyle yazar: iktisadi faaliyet konusu olmayan giderin KDV'si indirim konusu yapılamaz.