Belediye şirketi parasını özel bankada değerlendirebilir mi?

Değil, 2023 denetiminde aynen: 'şirketin tasarrufu altında bulunan mali kaynakların ÖZEL SERMAYELİ BANKADA değerlendirildiği'; kaynakların gecelik nemalandırma ve vadeli mevduatla özel bankada tutulup yalnız ödeme öncesinde kamu bankasına aktarıldığı tespit edilmiştir. Çerçeve, Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği'dir (2019): m.2/1-d, belediyeler, m.2/1-h, belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına doğrudan veya dolaylı sahip olduğu şirketler kapsamdadır; m.5/2, kapsamdaki idareler; bütçeleri veya tasarrufları altındaki her türlü mali kaynağı KAMU SERMAYELİ BANKALARDA değerlendirmekle yükümlüdür: yüzde yüz belediye şirketi olan personel şirketi; bu yükümlülüğün tam ortasındadır, 'ticari kuruluşuz' savunması, yönetmeliğin kapsam maddesinde erir.

Analiz: (1) Haznedarlık; faiz pazarlığından büyük bir düzendir: kamu kaynağının nerede durduğunun izlenebilirliği ve finansal sistemde kamu likiditesinin yönetimi için kurulmuştur, 'özel banka daha çok veriyor' argümanı; kuralın gerekçesini değil, ihlalin motivasyonunu anlatır: getiri farkı gerçekse bile, kural değişmeden tercih değişemez (şirket-kaynak-disiplini ailesinin banka rafı: şirketin parası, belediyenin dolaylı kasasıdır). (2) 'Ödeme günü aktarıyoruz' modeli itiraf gibidir: kaynakların fiilen özel bankada yaşayıp kamu bankasının yalnız ödeme gişesi olarak kullanılması; yönetmeliğin dolanıldığının kayıtdaki kanıtıdır, denetçi bu akışı ekstre üzerinden tek paragrafta göstermiştir. (3) Kapsam testi vekaleten yapılmaz: hangi şirketlerin kapsama girdiği hisse yapısından okunur, doğrudan/dolaylı %50 üstü her şirket (torun şirketler dahil) haznedarlık düzenine tabidir: grup yapısı karmaşıksa; kapsam analizi yazılı yapılıp yönetim kuruluna sunulmalıdır, 'bilmiyorduk' savunması, yönetmeliğin RG tarihinden sonrası için çalışmaz. (4) Getiri kaybı endişesinin meşru cevabı: kamu bankalarıyla nema koşullarının pazarlığı (vadeli-gecelik ürünler kamu bankalarında da vardır) ve nakit akış planlamasıyla atıl bakiyenin küçültülmesidir, mevzuata uygun hesapta da para verimli çalıştırılabilir.

Yapılacaklar: (1) Hesap taşıma: şirketin tüm mevduat-nema işlemlerini kamu sermayeli bankalara taşıyın; özel bankadaki hesaplar ödeme zorunluluğu olan istisnai işlemler dışında kapatılsın. (2) Nakit politikası: yönetim kurulu kararıyla nakit yönetim esasları (hangi banka, hangi araçlar, yetki-limitler) yazılsın; gecelik-vadeli değerlendirme koşulları kamu bankalarıyla protokole bağlansın. (3) Grup taraması: belediyenin doğrudan-dolaylı tüm şirketlerinde haznedarlık uyumu kontrol edilsin; kapsam analizi raporu yönetim kurullarına sunulsun. (4) İzleme: aylık banka mutabakatlarında 'kaynaklar kamu bankasında mı' satırı açılsın; sapmalar gerekçesiyle kayda geçsin.

Uygulama önerisi: şirket ekstrelerinde tek soruluk gece testi uygulayın: 'paramız bu gece hangi bankada uyuyor?' Cevap kamu bankasıysa düzen kuruludur, özel bankaysa, gündüz yapılan aktarmalar sadece görüntüyü kurtarır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: mali kaynaklar kamu sermayeli bankalarda değerlendirilmek zorundadır.