Derneğin gezi ve gıda talebini belediye bütçesi karşılar mı?

Görünmüştür, 2024 denetiminde aynen: 'herhangi bir MECLİS KARARI ve MÜLKİ İDARE AMİRİ İZNİ olmadan ve ortada bir ORTAK HİZMET PROJESİ yokken, derneklerden gelen dilekçeler üzerine gezi-organizasyon-gıda gibi isteklerin idare bütçesinden karşılandığı.' Tek meşru kapı 5393 m.75/c'dir ve şartları sayılıdır: belediye; görev alanına giren konularda, meclis kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, vergi muafiyetli vakıflar ve esnaf odalarıyla ortak hizmet projesi gerçekleştirebilir; diğer dernek ve vakıflarla proje için ayrıca mülki idare amirinin izni gerekir, denetçinin özeti kalıcı cümledir: 'idare, derneklerin her türlü taleplerini yerine getiremez.'

Analiz: (1) m.75/c bir kapıdır, açık büfe değildir: dört kilidi vardır, konu belediyenin görev alanında olacak + meclis kararı alınacak + yazılı anlaşma-proje kurulacak + (statüye göre) mülki amir izni eklenecek: dilekçeyle başlayıp başkanlık oluruyla biten akış; dördünü birden atlar, dernek-yardım ailesinin (nakdi yardım, tahsis, protokol-izin dosyaları) en yalın ihlal biçimidir. (2) 'Ortak proje' adı içeriği kurtarmaz: bulgunun ikinci dersi budur, 'ortak hizmet projelerinin amacı derneklerin ihtiyaçlarını gidermek değil, kamusal bir hizmetin yerine getirilmesini sağlamaktır': derneğin kendi üyeleri için gezisi-yemeği-ikramı; hangi başlıkla yazılırsa yazılsın kamusal çıktı üretmez, protokolün adı değil, çıktının kime hizmet ettiği test edilir. (3) Hukuki rafı ağırdır: kanuni dayanağı olmadan kimseye menfaat sağlanamaz (m.29 ilkesi-5018 disiplini), dernek; üyeleri belli bir topluluktur: bütçeden karşılanan her koli-otobüs; kamu kaynağından belirli bir gruba transfer görünümündedir ve seçim dönemlerinde bu görünüm daha da ağırlaşır. (4) Meşru destek mimarisi kurulabilir: gerçek ihtiyaç kamusalsa (ör. derneğin yürüttüğü bir sosyal hizmetin mahalleye yaygınlaştırılması), proje tanımı, bütçesi, tarafların edimleri ve çıktı göstergeleri yazılı protokole konur; meclis kararı ve gerekiyorsa izinle yürütülür: aynı para, bu kez denetlenebilir bir kamu hizmetini finanse eder.

Yapılacaklar: (1) Uygulamayı durdurun: dernek dilekçelerine bütçeden doğrudan harcama yapılmaması; taleplerin m.75/c süreç şablonuna (görev alanı-meclis-anlaşma-izin) yönlendirilmesi yazılı talimata bağlansın. (2) Geçmiş dökümü: derneklere yönelik harcamaların listesi (dernek-konu-tutar-dayanak) çıkarılsın; dayanaksız olanlar için sorumluluk değerlendirmesi hukukla yürütülsün. (3) Proje standardı: ortak hizmet projeleri için tip protokol (amaç-kamusal çıktı-bütçe-izleme-raporlama) hazırlansın; kamu yararına dernek statüsü ve izin belgeleri dosyaya girmeden ödeme emri düzenlenmesin. (4) Saydamlık: yürüyen ortak projelerin listesi ve harcamaları meclise yıllık raporlansın, sivil toplum desteği; kapalı kapı işlemi değil, ilan edilen program olsun.

Uygulama önerisi: her dernek talebinde tek soruluk çıktı testi uygulayın: 'bu harcamanın sonunda ortaya çıkan hizmet, derneğin üyelerine mi topluma mı?' Cevap 'üyelere' ise m.75/c kapısı kapalıdır, 'topluma' ise kapı vardır ama anahtarları meclis kararı, protokol ve izindir; denetçi ikisini tek cümleyle ayırır: dernek talepleri, ortak hizmet projesi olmadan bütçeden karşılanamaz.