İşletme devrinde eski kullanıcıya saklı hak tanınır mı?
3 yıl önce 2.598 görüntülenme Belediye Şirketleri ve İştirakler Cevaplandı
Soru
Hocam merhaba. Meclisimiz bazı alanların işletme hakkını 5216 m.26 kapsamında şirketimize devrederken karara 'halihazırda buralarda faaliyet gösterenlerin hakları saklıdır' koşulu ekledi, mevcut işletmeciler yerlerinde kalmaya devam ediyor. 'Kazanılmış hak, mağduriyet olmasın' dendi. Bu koşul hukuken savunulur mu?
Savunulamamıştır, 2023 denetiminde emsal olay iskelelerdir ve bulgu aynen şöyledir: 'iskele alanlarının, halihazırda UKOME kararlarıyla faaliyet gösteren kişi-kurum-kuruluşların HAKLARININ SAKLI KALMASI KOŞULUYLA şirkete devredilmesine ilişkin meclis kararının; 5216 m.26 ile 2886 sayılı Kanun'a aykırı olduğu.' Zincirin hukuku iki halkalıdır: m.26, büyükşehir; tasarrufundaki yerleri kendi çoğunluk şirketine 2886'ya tabi olmaksızın devredebilir: bu halka sağlamdır; ama şirketin bu yerleri üçüncü kişilere kullandırması 2886'ya göre ihaleyle olmak zorundadır, ve karara eklenen saklı-hak koşulu; tam bu ihalenin içine, sonucu önceden belirleyen bir çivi çakar: 2886 m.2'nin açıklık-rekabet ilkesine aykırı, 'rekabeti engelleyici bir düzenlemedir.'
Analiz: (1) 'Kazanılmış hak' savunmasının çökme noktası: Sayıştay'ın sonucu nettir, UKOME kararlarıyla elde edilen faaliyet imkanı; 'karardaki süre ve şartlarla korunabilir; süresiz, saklı ve kazanılmış hak olarak kabul edilemez': UKOME bir koordinasyon merciidir, ulaşım düzenini kurar; taşınmaz tahsis-kira makamı değildir: UKOME kararıyla ihalesiz işletme hakkı devri de mümkün değildir, koordinasyon kararını mülkiyet belgesine çevirmek, iki kurumsal şapkayı karıştırmaktır. (2) Koşulun ihale matematiği: 'mevcutların hakkı saklı' kaydıyla çıkılan (ya da hiç çıkılmayan) ihalede, yarışılacak şey kalmamıştır: yeni istekli; işgalcisi hazır, süresi belirsiz bir yere teklif vermez, rekabetsiz düzenin faturası; düşük bedelle oturan eski kullanıcılar ve piyasa değerinin altında kalan kamu geliridir (şirkete-devredilen-yerin-üçüncü-kişiye-verilmesi dosyalarının meclis-kararı sürümü: m.26 istisnası zincirin ilk halkasında biter; ikinci halka daima ihaledir). (3) İmtiyaz süresiz devredilemez: bulgunun genel hükmü kalıcı nottur, belediyelere kanunla imtiyaz olarak tanınan hakların süresiz biçimde başka kişi-kuruma devri; belediye kanunlarına da ihale kanunlarına da aykırıdır: 'hakları saklıdır' klozu; fiilen süresiz devirdir. (4) Mağduriyet yönetimi meşru yoldan yapılır: mevcut işletmecinin düzeni ihale takvimiyle, makul geçiş süresiyle ve ihaleye katılma hakkıyla korunur, eski kullanıcı; yarışta avantajlı değil, yarışa davetli olur: sosyal gerekçe, ihalesizliği değil geçiş planını meşrulaştırır.
Yapılacaklar: (1) Meclis kararının revizyonu: saklı-hak koşulunun kaldırılması için konu meclise taşınsın (emsalde idare de bunu taahhüt etmiştir); devir kararı yalın m.26 çerçevesine çekilsin. (2) Envanter: devredilen alanlarda fiilen oturan işletmecilerin listesi (dayanak-süre-bedel); UKOME kararına dayalı kullanımlar ayrıca işaretlensin. (3) İhale programı: üçüncü kişilere kullandırılacak yerler için 2886'ya göre ihale takvimi; mevcutlara yazılı bildirim ve makul tahliye-geçiş süresi; ihalesiz oturmaya devam edenlere ecrimisil-tahliye süreci. (4) Sözleşme standardı: şirketin alt kullandırma sözleşmelerine süre-bedel-yenileme kurallarını koyan tip metin; 'süresiz' veya 'öncelik hakkı' türü hükümler yasaklansın.
Uygulama önerisi: her devir kararında tek soruluk yarış testi uygulayın: 'bu karardan sonra o yeri almak isteyen yeni bir girişimci, eşit şartlarda yarışabiliyor mu?' Yarışabiliyorsa düzen 2886'ya uygundur, yarışamıyorsa karara yazılmış koşul bir kayırma hükmüdür; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: saklı hak koşulu, ihalede rekabeti engelleyici niteliktedir.
Bu sorunun cevabı üyelerimize özeldir
Uzmanlarımızın verdiği cevabın tamamını görüntülemek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üyelik ücretsizdir.