İlçe belediyesi mezarlık-defin işine harcama yapabilir mi?

Durmamıştır, 2024 denetiminde aynen: 'Özel Kalem Müdürlüğü altında Cenaze ve Mezarlıklar Şefliği oluşturularak tabut yapımında kullanılan ahşap malzeme, KEFEN TAKIMI, MEZAR TAHTASI gibi defin malzemeleri alındığı ve mezar yerlerinin de ilçe belediyesince açıldığı.' Sayıştay'ın hukuki çözümlemesi ders gibidir: 5216 m.7 (2004) defin hizmetlerini hem büyükşehir hem ilçe görevleri arasında sayar, ama ek m.2 (2007'de eklenen sonraki hüküm); büyükşehir sınırına giren belediyelerin mezarlık hizmetlerine ilişkin bina-tesis-araç-gereç-taşınır-taşınmazlarının ve personelinin büyükşehire devrini emreder: tıpkı su-kanalizasyon-ulaşım gibi, mezarlık hizmetleri de tüm yönleriyle büyükşehir belediyesinin görevi haline gelmiştir, sonraki tarihli özel hüküm, önceki genel paylaşımı düzeltmiştir.

Analiz: (1) 'Vatandaş kapıya geliyor' gerçeği görevi geri getirmez: cenaze; aciliyeti en yüksek hizmettir ve ilçenin refleksi insanidir, ama hukuki çözüm; ilçenin kendi bütçesiyle paralel bir cenaze teşkilatı kurması değil, büyükşehirle hizmet düzenini (irtibat noktası, araç yönlendirme, gasilhane-mezarlık erişimi) kurmasıdır: görevi olmayan alana yapılan her alım, kefenden hiltiye, m.60'ta karşılığı olmayan giderdir (görev-dışı-hizmet ailesinin, geçen dosyalardaki tarımsal-sulama örneğiyle aynı raf: orada sahipsiz görev üstlenilmişti, burada sahibi belli görev mükerrer üstlenilmektedir). (2) Mükerrerliğin bedeli çifttir: aynı hizmete iki belediye kaynak ayırır, büyükşehir zaten mezarlık bütçesi tutarken ilçenin alımları ikinci faturadır; üstelik tahsis-işletme yetkisi olmayan ekibin mezar açması, mezarlık kayıt düzenini (yer tahsis defteri-ücret tarifesi) da bypass eder: kim nereye defnedildi sorusunun resmi kaydı zayıflar. (3) Organizasyon da semptomdur: birimin Özel Kalem altında kurulması; norm kadro şemasında karşılığı olmayan, talebe göre büyümüş bir yapıyı gösterir, görev alanı tartışmalı bir hizmetin, denetime en kapalı müdürlük altında toplanması bulgunun görünümünü ağırlaştırır. (4) Meşru yol protokoldür: büyükşehir; hizmetin yürütümünde ilçelerle iş birliği kurabilir, yazılı protokolle (hangi iş, hangi bütçeden, hangi personelle) ilçeye rol verilmişse harcamanın dayanağı doğar: fiili üstlenme ile protokollü görevlendirme arasındaki fark, bulgu ile mevzuata uygunluk arasındaki farktır.

Yapılacaklar: (1) Hizmeti devredin: cenaze-mezarlık iş ve işlemlerinin büyükşehir ilgili dairesine (mezarlıklar müdürlüğü) devri için resmi yazışma; elde edilen malzeme-araç envanteriyle devir tutanağı düzenlensin. (2) Geçiş düzeni: vatandaş mağdur olmasın diye büyükşehirle irtibat protokolü (başvuru kabul noktası, araç-gasilhane yönlendirmesi) kurulsun, ilçenin rolü protokolde yazılı ve sınırlı olsun. (3) Birimi kapatın-dönüştürün: Özel Kalem altındaki şeflik kaldırılsın; personel norm kadroya uygun birimlere dağıtılsın. (4) Geçmiş harcama analizi: defin malzemesi-ekipman alımlarının dökümü çıkarılsın; sorumluluk ve büyükşehirden mahsup-karşılama imkanı hukukla değerlendirilsin.

Uygulama önerisi: tartışmalı her hizmet için tek soruluk devir testi uygulayın: 'bu hizmetin araç-gereç ve personelini kanun kime devretti?' Ek m.2'nin cevabı büyükşehirse; ilçenin alımı ne kadar iyi niyetli olsa da dayanaksızdır, ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: büyükşehirin görev alanına giren konuda ilçe belediyesince harcama yapılamaz.