Personelin uçak ve oteli ihale kalemi olarak alınır mı?

Olmuştur, 2024 denetiminde aynen: 'Harcırah Kanunu çerçevesinde ödenmesi gereken KONAKLAMA ve UÇUŞ hizmetinin bazı ihalelerde BİR İŞ KALEMİ olarak gerçekleştirildiği; uçuş hizmetine ilişkin bazı biletlerin ise BUSINESS CLASS olduğu.' 6245 sayılı Kanun'un mimarisi buna kapalıdır: m.3, yol masrafı-gündelik; kanuna göre ödenen kişisel haklardır; m.6, harcırah, gidip gelmeye en uygun ve mutat yol-taşıt üzerinden verilir; m.27 + (1) sayılı cetvel, tarifeli taşıtta hangi makamın hangi mevkide seyahat edeceği cetvelle bellidir; m.8, memur-hizmetli olmayanlara bile harcırah, 4'üncü dereceye kadar memurlara kıyasen takdir edilir: yani kimin, neyle, hangi konforda gideceğini kanun tarifelemiştir, ihale şartnamesi değil.

Analiz: (1) 'İş kalemi' modelinin sildiği üç fren: harcırah rejiminde gündelik-konaklama tavanları, mutat taşıt-mevki kuralı ve kişi bazlı beyan-bordro izi vardır, seyahat ihaleye gömüldüğünde üçü birden kaybolur: tavansız otel, cetvelsiz mevki, kim için ne ödendiği faturada erimiş bir toplam, business class farkı da tam bu boşluktan geçer: cetvelin o mevkiye izin vermediği görevli için aradaki fark; kamu zararı olarak sorumluluğa yazılır (harcırah-usul ailesinin ihale-kılıflı sürümü: rejim değiştirmek, limitlerden kurtulmak demek değildir). (2) Tertip ve vergi izi de bozulur: yolluklar bütçede kendi tertibinde (personel yollukları) izlenir ve kişiye bağlanır, hizmet alımına gömülen seyahat; hem tertip-amaç uyumunu bozar hem yıl sonunda 'personel seyahatine ne harcadık' sorusunu cevapsız bırakır: saydamlık kaybı, bulgunun görünmeyen yarısıdır. (3) Meşru alan dardır ama vardır: organizasyon ihalesinde konaklama-ulaşım kalemi; idarenin görevlisi olmayan üçüncü kişiler (davetli konuşmacı, jüri, misafir heyet) için kurulabilir, ama kendi memurunuz-personeliniz etkinliğe görevli gider ve seyahati her zaman 6245 rejimindedir: m.8'in kıyas mekanizması, 'kanun kapsamına girmeyenler' için bile ölçü koyduğuna göre; kapsamdakiler için ihale yolu hiç açılmamıştır. (4) Yüklenicinin kar-genel gideri: iş kalemine giren her bilet-otel; üzerine yüklenici karı eklenmiş fiyattır, idare aynı bileti kendi alsa daha ucuz olduğu gibi, kanuni limiti de uygular: pratiklik, iki kez pahalıya alınmıştır.

Yapılacaklar: (1) Şartname temizliği: yeni ihalelerde idare personelinin ulaşım-konaklamasının iş kalemi olarak yer almaması; organizasyon alımlarında konaklama kalemlerinin 'idare görevlileri hariç' kaydıyla sınırlanması. (2) Harcırah düzenine dönüş: personel seyahatleri görevlendirme onayı + yolluk bildirimi + tavan kontrolüyle bordrodan ödensin; mevki kuralı (cetvele göre ekonomi/business ayrımı) seyahat onay formuna yazılsın. (3) Geçmiş analizi: ihale kalemlerinden karşılanan personel seyahatlerinin dökümü; harcırah rejimine göre hesaplanacak tutarla farkın tespiti ve business class farklarının sorumluluk değerlendirmesi. (4) Seyahat politikası: kimin hangi mevkide uçacağı, konaklama tavanları, onay basamakları tek yönergede; etkinlik davetlisi üçüncü kişiler için de ayrı bir ağırlama-protokol kuralı yazılsın.

Uygulama önerisi: her etkinlik dosyasında tek soruluk rejim testi uygulayın: 'uçağa binen kişi bizim görevlimiz mi?' Görevlimizse bileti bordro bilir, tavanı kanun koyar, ihale faturası bilmez; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: harcırah kapsamındaki hizmet, ihalede iş kalemi yapılamaz.