Şirket personelinin giyimini idare alabilir mi?

Demiştir, 2024 denetimlerinde iki idareye birden aynen yazılmıştır: 'doğrudan hizmet alımı kapsamında çalıştırılan (belediye şirketi) personeline, idarece GİYİM MALZEMESİ ALIMI yapıldığı.' 375 ek m.20 modeli; personeli şirket bordrosuna koyar, bunun anlamı şudur: personelin tüm istihdam maliyetleri (ücret-SGK-yol-yemek-giyim) şirketle yapılan hizmet alım sözleşmesinin fiyatının içindedir; idarenin ayrıca giyim alması, aynı maliyeti ikinci kez üstlenmektir.

Analiz: (1) Modelin mantığı: Usul ve Esaslar (2018/11608); belediye-şirket ilişkisini hizmet alım sözleşmesine bağlar, sözleşme bedeli; işçilik maliyeti ve kar-genel gider unsurlarıyla hesaplanır: giyim; işçilik maliyetinin standart parçasıdır (TİS'te de yazılıysa şirketin borcudur), idare hem bedeli öder hem malzemeyi alırsa; fark, şirkete (oradan kime?) örtülü aktarımdır (yemek-fiyat-farkı 2000, yüklenici-personeline-yemek 1903 dosyalarının giyim rafı: yüklenicinin işçisine yapılan her doğrudan harcama, sözleşme fiyatını deler). (2) 'Aynı bütçe' yanılgısı: belediye ile şirket; ayrı tüzel kişiler, ayrı bütçelerdir, 'hepsi kamu' duygusu; maliyet disiplinini eritir: bugün giyim, yarın yakıt, öbür gün telefon derken; hizmet alım sözleşmesinin fiyatı fiilen anlamsızlaşır ve şirketin gerçek maliyeti hiç ölçülemez hale gelir (Bağ-Kent-ters-yönü N354: orada belediye gideri şirkete, burada şirket gideri belediyeye, iki yönde de duvar delinir). (3) İhtiyaç gerçekse çözüm sözleşmededir: standart-kalite kaygısı varsa; giyimin teknik özellikleri şartnameye yazılır, temini yine şirkete bırakılır; ya da sözleşme bedeli giyim kalemi düşülerek revize edilir ve idare alımı kendi personel mevzuatındaki dayanakla sınırlı tutar, mevcut haliyle ikisi birden akmaktadır. (4) Muhasebe izi: idarenin giyim faturaları; hangi tertipten, hangi dayanakla ödendiği sorusuna açıktır, 'personel giderleri' tertibinden yüklenici işçisine alım; tertip-amaç uyumsuzluğunu da ekler.

Yapılacaklar: (1) Uygulamayı durdurun: şirket personelinin giyim-donanım ihtiyaçlarının şirketçe (sözleşme-TİS yükümlülüğü olarak) karşılanmasını yazılı talimata bağlayın; idare alımlarını kendi memur-işçi personeliyle sınırlandırın. (2) Sözleşme-fiyat mutabakatı: hizmet alım sözleşmesindeki maliyet cetvelinde giyim kaleminin bulunduğunu teyit edin; bulunuyorsa geçmişte idarece alınan giyim tutarlarını şirket hakedişlerinden mahsup değerlendirmesine alın. (3) Geçmiş analizi: idare bütçesinden yapılan giyim alımlarının dökümü (tutar-tertip-dağıtım listeleri); sorumluluk değerlendirmesi hukukla yapılsın. (4) Standart ihtiyacı şartnameyle çözün: kurumsal görünürlük (logo-renk-kalite) istenen kalemlerin teknik tarifini sözleşme ekine koyun, alan şirket olsun, standardı siz belirleyin.

Uygulama önerisi: şirket personeline dönük her alım talebinde tek soruluk duvar testi uygulayın: 'bu kalemin parası, hizmet alım sözleşmesinin fiyatında zaten var mı?' Varsa ikinci fatura mükerrerliktir, ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: şirket personeline, idarece giyim alımı yapılamaz.