Ulusal bayramda çalışan işyerinden harç alınır mı?

Doğru, 2024 denetiminde büyükşehre aynen yazılmıştır: 'ulusal bayram günlerinde faaliyet gösteren işyerlerinin TESPİTİ ve tatil günlerinde çalışma ruhsatı HARCININ TAHSİLİNE ilişkin çalışma yapılmadığı.' Mevzuat tarihi nettir: 7033 sayılı Kanun (2017); 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu'nu yürürlükten kaldırdı ve 2464 m.58'deki 'hafta tatili ve ulusal' ibaresini 'Ulusal' yaptı, yani hüküm bugün şöyledir: 'ULUSAL BAYRAM günlerinde çalışmaları belediyelerce izne bağlı işyerlerine ruhsat verilmesi, Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcına tabidir.' Defterin hafta tatili sayfası kapandı; bayram sayfası açık kaldı.

Analiz: (1) Rejimin bugünkü kapsamı: 2429 sayılı Kanun; ulusal bayramı (29 Ekim) düzenler, o gün çalışması izne bağlı işyerleri; belediyeden ruhsat alır ve m.58 harcını öder: kapsam; eski hafta-tatili rejiminden çok daha dar (yılda tek günün etrafında) ama hukuken diri bir gelir-izin kalemidir. (2) 'Tamamen kalktı' ezberinin maliyeti: 2017 sonrası birçok belediye; m.58'i toptan arşive kaldırdı, oysa değişiklik cerrahiydi: kelime çıkarıldı, madde yaşıyor (hafta-tatili 415-625 dosyalarının devam sayfası: mevzuat değişikliği okunurken, kalkan ile kalan ayrıştırılmalı). Sonuç; hem izinsiz çalışmanın denetimsizliği hem harcın sıfır tahsilatı. (3) Uygulamanın mekaniği: bayram öncesi duyuru-başvuru düzeni (hangi işyerleri o gün çalışacak), izin belgesi-harç tahakkuku (meclis tarifesindeki tutar; m.96 çerçevesinde), bayram günü saha tespiti (izinsiz çalışanlar için tespit tutanağı-encümen süreci), yılda bir günlük, planlanabilir bir operasyondur. (4) Ölçülülük notu: amaç; esnafı cezalandırmak değil, izinli-kayıtlı çalışmayı kurmaktır, duyurusu yapılmamış bir rejimin ilk yılında ceza değil kayıt önceliklidir; ikinci yıldan itibaren disiplin işletilir.

Yapılacaklar: (1) Tarife-tutar kontrolü: gelir tarifenizde 'Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcı' satırının (ulusal bayram kapsamıyla) mevcut-güncel olduğunu teyit edin; yoksa ilk meclis gündemiyle ekleyin. (2) Bayram operasyon planı: 29 Ekim öncesi başvuru duyurusu (hangi sektörler izne tabi, 2429 istisnaları netleştirilerek), izin-harç tahakkuk süreci ve bayram günü zabıta tespit programı yazılı plana bağlansın. (3) Geriye dönük değerlendirme: geçmiş bayramlarda fiilen çalıştığı bilinen-tespit edilebilen işyerleri için (zamanaşımı içinde) tahakkuk imkanı hukukla değerlendirilsin, en azından bu yıldan itibaren düzen kurulsun. (4) Kayıt entegrasyonu: izin verilen işyerlerinin listesi ruhsat kütüğüyle eşleşsin; ertesi yılın duyurusu bu listeden beslensin.

Uygulama önerisi: her mevzuat sadeleştirmesinde tek soruluk kontrol alışkanlığı edinin: 'kaldırılan kelimeden sonra maddede ne kaldı?' Kalanı yaşatan belediye; küçük ama meşru gelirini ve denetim yetkisini korur, toptan arşivleyen ise, denetçinin tek cümlesiyle uyandırılır: tespit ve tahsile ilişkin çalışma yapılmamıştır.