İtfaiyenin önleyici bina denetimi görevi var mı?

Yazılmıştır, 2024 denetiminde aynen: 'itfaiye teşkilatınca, ruhsat öncesi raporlama dışında, binaların yangından korunması amacıyla ÖNLEYİCİ NİTELİKTE HERHANGİ BİR KONTROL VE DENETİM faaliyeti yürütülmediği; bu durumun can-mal riski yanında belediye açısından MALİ RİSKE de sebebiyet verdiği.' İtfaiyenin görev tanımı; 'yalnızca yangınlara müdahale etmek ve söndürmekle sınırlı değildir', önleme; teşkilatın öteki yarısıdır.

Analiz: (1) Görevin dayanağı: m.14 itfaiye hizmeti + m.52 kesintisiz hizmet düzeni + İtfaiye Yönetmeliği ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY), BYKHY; binaların söndürme-algılama sistemleri, kaçış yolları, acil aydınlatma, baca düzenleri gibi yükümlülüklerini kurar ve bunların denetimini öngörür: ruhsat günü uygun bulunan bina; on yıl sonra da uygun kalmak zorundadır ve bunu soracak yerel merci itfaiyedir. (2) 'Ruhsat raporuyla sınırlı' modelin boşluğu: rapor; tek günlük fotoğraftır, sonrasında söndürme tüpleri dolumsuz kalır, kaçış kapıları depoya döner, algılama santralleri kapatılır: yangın günü bu ihmallerin faturası; can kaybının yanında, 'belediye denetlemiş miydi' sorusuyla idareye (yangın-muhtemel-saha N342, itfaiye-araç-teşkilat dosyalarıyla aynı raf) döner, bulgunun 'mali risk' vurgusu tam budur: tazminat davalarında idarenin denetim karnesi delildir. (3) Program nasıl kurulur: risk esaslı denetim planı, öncelik; topluma açık ve yatılı binalar (okul-yurt-hastane-otel-AVM-düğün salonu), yüksek katlılar, sanayi-depolar; yıllık takvim, standart kontrol formu (BYKHY madde eşlemeli), süre verilen eksiklikler için takip denetimi ve yaptırım hattı (ruhsat birimi-encümen koordinasyonu). (4) Kadro-gerçeklik dengesi: 'ekibimiz müdahaleye yetiyor' savunması; önleme görevini kaldırmaz, çözüm; denetim ekibi ayırmak, teknik eleman takviyesi ve dijital takip (bina envanteri-denetim modülü); denetlenen her bina, müdahale edilmeyecek bir yangındır.

Yapılacaklar: (1) Bina envanteri-önceliklendirme: ilçedeki topluma açık-riskli binaların listesi (kullanım-kat-kapasite); risk puanıyla yıllık denetim programı çıkarın. (2) Denetim standardı: BYKHY eşlemeli kontrol formları, eksiklik-süre-takip düzeni, ağır aykırılıkta ruhsat-yaptırım sürecine sevk; tüm denetimler tutanak-fotoğraf kayıtlı olsun. (3) Kayıt-raporlama: denetim sonuçlarının sayısal takibi (denetlenen bina, eksiklik-giderme oranları) ve yıllık faaliyet raporuna yansıtılması, program; kağıt üstünde değil sayaçla yaşasın. (4) İş birliği: OSB-kamu binaları-okullar için ilgili kurumlarla ortak denetim protokolleri; halk eğitimi (tatbikat-bilgilendirme) faaliyetlerini programın parçası yapın.

Uygulama önerisi: itfaiye yönetiminde tek soruluk ayna kurun: 'bu yıl kaç yangına gittik; kaç binayı yangın çıkmadan denetledik?' İkinci sayı birinciden büyükse teşkilat, adının hakkını veriyordur, sıfırsa; itfaiyeniz yalnız sonuçla savaşıyordur ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: önleyici denetim faaliyeti yürütülmemektedir.