Üzerinde cami veya okul olan belediye parseli kimin olmalı?

Değil, 2022 denetiminde aynen: 'Hazineye devri gereken 2 adet taşınmazın devir işlemlerinin GERÇEKLEŞTİRİLMEDİĞİ', emsalde belediye bu parselleri trampa talebine konu etmiş; inceleme ise ters yönde sonuçlanmıştır: üzerinde fiilen cami olan (tapuda cami beyanlı) parsel ile fiilen ilkokul olan (tapuda ilkokul beyanlı) parselin, Tapu Kadastro'nun 2005/3 sayılı Genelgesi ve ilgili Milli Emlak düzenlemeleri kapsamında, Hazine adına tescil edilmesi gerektiği, dolayısıyla trampada değerlendirilemeyeceği tespit edilmiştir.

Analiz: (1) Kuralın mantığı: cami-okul gibi genel bütçeli kamu hizmetlerine (Diyanet-MEB) fiilen tahsis edilmiş yapıların oturduğu parseller; hizmetin sahibi olan Devlet tüzel kişiliğinin (Hazine) mülkiyetinde toplanır, mevzuat zinciri (TKGM 2005/3 Genelgesi, Milli Emlak tebliğleri, kapanan özel idarelerin tasfiye hükümleri); bu tür yerlerin resen/bedelsiz Hazine tesciline işaret eder: tapunuzdaki isim; fiili-hukuki tahsis gerçeğini değiştirmez. (2) 'Bizim mal' yanılgısının maliyeti: bu parseller bilanço-envanterinizde varlık gibi durur; satış-trampa-teminat hesaplarına girer, oysa hukuken devredilmesi gereken emanettir: emsaldeki gibi bir trampa girişimi, il müdürlüğü masasında geri döner; envanter şişkin, planlama yanlış kalır (m.45-şerh, tahsis-takvimi dosyalarının ayna sorusu: başkasına devri gereken mal, kendi planınıza konamaz). (3) Simetriyi görün: bu ilişki tek yönlü değildir, Hazine-özel idare kökenli olup belediyeye devri gereken yerler de vardır (m.11 terkleri, mahalleye dönüşen köy tüzel kişiliği malları): tapu-fiili kullanım taraması; iki yönde de alacak-verecek listesi çıkarır. (4) Beyanlar hanesi; erken uyarıdır: tapudaki 'cami-okul-karakol' beyanı, o parselin özel rejim adayı olduğunun işaretidir, beyanlı parselleri ayrı raflamayan emlak birimi, her tasarrufta aynı duvara çarpar.

Yapılacaklar: (1) Tarama yapın: tapu kayıtlarında cami-okul-sağlık-karakol beyanı taşıyan ya da fiilen bu hizmetlerde kullanılan belediye parsellerini listeleyin; her biri için devir yükümü analizini (genelge-tebliğ dayanağıyla) hukukla yapın. (2) Devri gerekli olanları işleme alın: Milli Emlak-il müdürlüğüyle yazışma, tescil işlemleri ve taşınmaz kayıtlarından usulünce çıkış (muhasebe düzeltmeleriyle) tamamlansın. (3) Planlama disiplinini kurun: satış-trampa-teminat listelerine parsel eklenirken 'statü kontrolü' (beyan-fiili kullanım-devir yükümü) zorunlu adım olsun, emsaldeki gibi işlem masasında öğrenmek yerine, listede eleyin. (4) Karşı yönü de çalıştırın: belediyeye devri-terki gereken kamu parsellerinin (park-yol terkleri, kapanan idare malları) takibini aynı taramada yapın; iki yönlü devir dosyası yıllık raporlansın.

Uygulama önerisi: envanterinizdeki her 'beyanlı' parsel için tek soruluk test uygulayın: 'bu parselin üstündeki hizmetin sahibi kim; tapu o sahibin adına mı?' İkisi örtüşüyorsa kayıt doğrudur, örtüşmüyorsa parsel, ya sizin devretmeniz ya sizin istemeniz gereken bir dosyadır; denetçi de eksikliği tek cümleyle yazar: devri gereken taşınmaz, devredilmemiştir.